pedagog

  (Pamięci historyków oświaty i wychowania. Oprac. we współpracy z ChatGPT (OpenAI), na podstawie dostarczonych reprodukcji) W odstępie kilku dni odeszli dr  Bożenna Michalik i prof. Franciszek Antoni Marek — dwoje badaczy, którzy poświęcili lata życia poznawaniu dziejów wychowania i szkolnictwa. Bożenna Michalik zmarła 28 września, Franciszek Marek 4 października 2026 roku. W chwili pożegnania stopnie naukowe, stanowiska i wyróżnienia ustępują miejsca myśli o ludziach, o ich pasji poznawczej, cierpliwości w docieraniu do źródeł oraz o pokoleniach studentów, którym przybliżali przeszłość edukacji. Historia wychowania wymaga szczególnej uważności. Za dokumentem, szkolnym programem, korespondencją czy zapisem bibliograficznym trzeba dostrzec człowieka: jego nadzieje, ograniczenia, odpowiedzialność, czasem odwagę. Trzeba odtworzyć świat, którego uczestnicy nie mogą już sprostować naszych interpretacji. Oboje podejmowali ten trud, pozostawiając prace, do których kolejne pok...

  ( źródło foto : prof. IP USz Elżbieta Magiera)  Z żalem odebrałem wczoraj wiadomość o śmierci dr hab. Elżbiety Magiery , profesor Uniwersytetu Szczecińskiego, historyk wychowania i wieloletniej nauczycielki akademickiej Instytutu Pedagogiki. Jej macierzyste środowisko pożegnało Ją jako cenioną badaczkę, znakomitą nauczycielkę i wspaniałego Człowieka. Za tymi słowami stoją lata wspólnej pracy, spotkań i rozmów, których nie pomieści żaden wykaz publikacji ani urzędowy biogram.  Odejście historyka wychowania skłania do szczególnej refleksji. Ktoś, kto przywracał naszej pamięci dawnych nauczycieli, idee i instytucje edukacyjne, sam staje się osobą, o której pamięć trzeba się zatroszczyć. Nie tylko przez odnotowanie dat życia i kolejnych stopni naukowych, lecz przede wszystkim przez ponowne odczytanie pytań, którym poświęcił swoją pracę. W przypadku Elżbiety Magiery były to pytania o wychowanie człowieka uczestniczącego w życiu społecznym: o jego odpowiedzialność, obywatelsk...

  (źródło:  Z głębokim smutkiem żegnamy Wandę Traczyk-Stawską ) Są ludzie, których śmierć zamyka biografię. Są jednak i tacy, których odejście otwiera pytanie, co my zrobimy z pozostawionym nam dziedzictwem. Wanda Traczyk-Stawska należała właśnie do nich.  18 sierpnia 2026 roku, w wieku 99 lat, zmarła  żołnierz Armii Krajowej, harcerka Szarych Szeregów, uczestniczka Powstania Warszawskiego, psycholog, nauczycielka dzieci wymagających szczególnej troski, działaczka społeczna i jedna z najwyrazistszych strażniczek pamięci o Powstaniu, ps. „Pączek”, „Atma”.  W 100-lecie Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie miałem zaszczyt uczestniczyć w wyróżnieniu Wandy Traczyk-Stawskiej polskim odznaczeniem niepaństwowym ECCE HOMO, które jest wyrazem wdzięczności osobom za ich wiarygodność i bezinteresowną służbę na rzecz dobra wspólnego. Podzieliła się ze społecznością akademicką tak przecież wrażliwą na los osób o specjalnych potrzebach edukacy...

Nie sądziłem, że przyjdzie mi kiedykolwiek zmierzyć się z tak bolesną wiadomością — ze śmiercią Profesora Wiesława Theissa, wspaniałego Uczonego, Pedagoga, Mistrza i Przyjaciela . Jak pisać pożegnanie kogoś, kto przez dziesięciolecia był tak naturalnie obecny w życiu kilku pokoleń polskich pedagogów, że trudno było wyobrazić sobie nasze środowisko bez Niego? Był człowiekiem niezwykłej skromności, a zarazem wymagającym perfekcjonistą. Twórczym badaczem, cierpliwym poszukiwaczem źródeł, pasjonatem pedagogiki społecznej i badań nad dzieciństwem — historycznym, kulturowym, oświatowym i biograficznym. Nigdy nie zabiegał o rozgłos. Nie potrzebował podkreślać własnego znaczenia, gdyż świadczyły o nim Jego książki, badania, uczniowie, wychowankowie i sposób, w jaki traktował innych ludzi. Należał do tej generacji polskich pedagogów, dla których przekraczanie granic dyscyplin nie było akademicką modą, lecz naturalnym sposobem poznawania człowieka i świata. Jego pedagogika była pedagogiką po...

        Są wiadomości, które przychodzą niespodziewanie i nagle zmieniają sens całego dnia. Kilka godzin temu zakończyły się obrady pierwszego dnia znakomicie zorganizowanej III Szkoły Pedeutologicznej Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN we współpracy z pedagogami Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, gdy odebrałem wiadomość o odejściu em. profesor pedagogiki ogólnej Urszuli Ostrowskiej. Ostatnie Pożegnanie opublikowali pracownicy Wydziału Pedagogiki Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy:  "Prof. Urszula Ostrowska była cenioną badaczką i nauczycielem akademickim, przez wiele lat związaną z Uniwersytetem Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy oraz Akademią im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim. Swoją wiedzą, pasją oraz pracą naukowo-badawczą na trwałe zapisała się w historii polskiej pedagogiki, kształtując kolejne pokolenia nauczycieli i naukowców w wielu ośrodkach akademickich w kraju. Pozostawiła po sobie bogaty dorobek naukowy o...

  Dzisiaj, gdy Ukraina doświadcza ze strony Rosji imperialnej wojny wobec suwerennego kraju, w tym na ludność cywilną, przywołam Iwannę Maszczak,   autorkę książek autobiograficznych, więźnia sowieckich łagrów (Kołyma). W lipcu 2025 roku ukończyła 100 lat, a zmarła dwa dni temu.   W raz z Nią odchodzi ten rodzaj pamięci, który nie jest ani muzealnym eksponatem, ani hasłem w podręczniku. To pamięć żywa, ciepła w głosie, niekiedy oszczędna w słowach, a jednak zdolna przenosić człowieka przez całą epokę: od galicyjskiej codzienności, przez noc przesłuchań i wagony deportacyjne, po białą ciszę Kołymy. W jej biografii wszystko ma ciężar konkretu. Przyszła na świat 11 lipca 1925 roku, w rodzinie greckokatolickiego księdza, niosła od początku dwa dziedzictwa: modlitwę i odpowiedzialność, tę cichą, domową, a potem tę publiczną, która przychodzi, gdy historia brutalnie przekracza próg domowej izby. Nie była „bohaterką z plakatu”, natomiast z opisów i udzielo...