pedagog

  Autorska Szkoła Samorozwoju „ ASSA ”. Społeczne Liceum Ogólnokształcące Nr 1 we Wrocławiu  pod kierownictwem Daniela Manelskiego   W 1990 roku przyjąłem zaproszenie Dariusza Łuczaka do Autorskiej Szkoły Samorozwoju we Wrocławiu, która za zgodą kuratora oświaty była od tego właśnie roku eksperymentalną placówką oświatową z uprawnieniami od 1992 roku szkoły publicznej. Żyliśmy wówczas euforią wolności i autorskim zaangażowaniem w tworzenie alternatywnych szkół, klas, programów i dydaktycznych środków (podręczników, materiałów pomocniczych).   Autorska Szkoła Samorozwoju była oryginalną, polską inicjatywą powołania do życia społecznej szkoły przez nauczycieli, którzy mieli dość sterowanego centralnie szkolnictwa podporządkowanego monistycznej ideologii kształcenia i wychowania. Fundamentalną przesłanką wdrażanego w życie modelu alternatywnej edukacji było antropologiczne założenie o nieograniczonej możliwości indywidualnego rozwoju każdej osoby. Autorzy tej konc...

  (grafika: koncept autora a generacja – ChatGPT (OpenAI). Po 1989 roku polska pedagogika otworzyła swoje granice. Zaczęto przywracać nieobecne dyskursy, teorie przemilczane, zakazane lub przedstawiane wcześniej w karykaturalnej postaci. Odkrywano pedagogikę humanistyczną, personalistyczną, emancypacyjną, krytyczną, alternatywną, antyautorytarną, międzykulturową, konstruktywistyczną. Powracały tradycje, które przez dziesięciolecia rozwijały się poza oficjalnym nurtem nauki. Był to niewątpliwy akt wyzwolenia. Jednak wolność od jednej pedagogiki nie oznaczała wolności od problemu wyboru. Przeciwnie — dopiero pluralizm ujawnił, jak wielkiego wysiłku intelektualnego wymaga samodzielne myślenie. Niektóre teorie są obecne we wszystkich podręcznikach. Inne znikają z programów studiów. Jedne dysponują wpływowymi propagatorami, czasopismami, konferencjami i grantami. Drugie funkcjonują na obrzeżach dyskursu naukowego. Jeszcze inne powracają po latach w zmienionym opakowaniu, z nową nazw...

  Uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej śp. ks. prof. dr. hab. Mariana Nowaka Tablice upamiętniające uczonych, umieszczone przed aulami dydaktycznymi, wpisują w codzienne doświadczenie studiowania pamięć o wybitnych badaczach. Mija się je w drodze na wykład, podczas egzaminu czy inauguracji. Ich usytuowanie ma znaczenie, bo łączy biografię konkretnej osoby z miejscem, w którym kolejne pokolenia podejmują własną pracę intelektualną.  Uczelnie dają w tej formie wyraz wdzięczności wobec tych, których słuchali wykładów, dojrzewali pod ich opieką lub z nimi współtworzyli życie i dokonania akademickie. Umieszczając tablicę przed aulą, salą dydaktyczną, powierzają tę pamięć także studentom, którzy nigdy nie poznali uczonej/uczonego, a dziś przychodzą się uczyć w tym samym miejscu.  Takie tablice pełnią zatem kilka powiązanych funkcji: Upamiętniają osobę i jej dokonania. Uczelnia publicznie wyraża wdzięczność za wkład uczonego w rozwój dyscypliny, kształcenie studentów ...

   Z zaciekawieniem sięgnąłem po najnowszą książkę pod redakcją profesora Jana Hábla z Instytutu Komeńskiego w Pradze i Jitki Kaplanové z Uniwersytetu Hradec Kralove zatytułowaną "Edukacja bez indoktrynacji". Otrzymaliśmy interesujący zbiór artykułów na temat indoktrynacji. Już na okładce ów fenomen został przekreślony, by wyraźnie zaznaczyć konieczność jej eliminowania z współczesnej edukacji. Nie jest to bowiem studium historyczne, którego autorzy rekonstruowaliby indoktrynację z okresu totalitarnego reżimu. Okazuje się bowiem, że ona przetrwała i zakorzeniła się w szkolnictwie społeczeństwa pluralistycznego, jakim jest Republika Czeska w XXI wieku. Na podstawie przeszukania przez ChatGPT czeskich czasopism pedagogicznych, katalogów i portali książkowych nie znalazłem dotychczas opublikowanej, pełnej recenzji naukowej książki Edukace bez indoktrinace . Jest ona odnotowana bibliograficznie jako tom wydany przez oficynę Pavel Mervart (ISBN 978-80-7465-645-3). Jednak zarówno...

  Dziś ma się odbyć kolejny wernisaż dzieł malarskich profesora Janusza Kirenki, pedagoga specjalnego z UMCS w Lublinie. Chciałbym przy tej okazji wrócić do tytułu jednej z jego wcześniejszych wystaw - Powidoki . Jest w tym słowie coś, co dobrze oddaje doświadczenie obcowania z malarstwem. Od obrazu można odejść, a przecież przez jakiś czas nadal się go widzi. Czasem wraca tylko plama koloru albo skrawek krajobrazu, któremu przed chwilą poświęciliśmy ledwie kilka sekund. Na wystawie Powidoki w lubelskiej Galerii Art Brut w 2023 roku Kirenko pokazał trzydzieści dwie olejne miniatury inspirowane pejzażami Jana Stanisławskiego. Wernisaż połączył z wieczorem autorskim tomu Tropy . To sąsiedztwo obrazów i wierszy wydaje mi się szczególnie trafne. W haiku, które Kirenko uprawia od lat, na cały krajobraz bywa miejsce w trzech wersach. W miniaturze malarskiej podobną pracę wykonuje kilka plam barwnych. W obu formach trzeba umieć rozpoznać, który szczegół wystarczy, by przywołać to, co r...

  W dniu 7 listopada 2026 roku zmarła dr hab. Katarzyna Buczek , historyk oświaty i wychowania. Była absolwentką polonistyki i pedagogiki na Uniwersytecie Warszawskim. Z Wydziałem Pedagogicznym UW i jego środowiskiem historyków oświaty i wychowania związała swoje życie zawodowe. Pod kierunkiem prof. Kaliny Bartnickiej przygotowała pracę magisterską i rozprawę doktorską. Pracowała jako adiunkt w Katedrze Społecznych i Kulturowych Kontekstów Pedagogiki. Jej przedwczesna śmierć przerwała etap pracy po habilitacji, w którym zdołała już rozwinąć kilka własnych, powiązanych ze sobą kierunków badań. ( Wspomnienie Wydziału Pedagogicznego UW Wydział Pedagogiczny UW ) Od myśli Kołłątaja do warsztatu nauczyciela Głównym obszarem jej badań była polska edukacja schyłku XVIII i pierwszej połowy XIX wieku. W książce Hugo Kołłątaj i edukacja (2007) zajęła się działalnością edukacyjną jednego z najważniejszych reformatorów polskiego oświecenia. W kolejnych pracach podejmowała pytanie o to, jak tr...