Dzwonią redaktorzy naczelni. Nie z pretensją. Z troską. „Upadamy” — mówią. „Nie dlatego, że jesteśmy słabi merytorycznie, lecz dlatego, że mamy tylko 20 punktów”. Brzmi to dziś jak akt oskarżenia, ale nie wobec autorów. Wobec systemu, który nauczył nas liczyć szybciej niż myśleć. Punktoza stała się regulatorem akademickich sumień.
Akademicy nie przestali czytać, analizować, prowadzić badania. Piszą więcej niż kiedykolwiek, intensywniej. Nie przestali dzielić się wynikami. Po prostu dzielą się nimi tam, gdzie „to się opłaca”. Punkty stały się walutą, a czasopisma bankomatem wypłacającym punkty do awansu. Tekst naukowy jest aktywem o zmiennej stopie zwrotu.
Nie ma w tym cynizmu autorów, ale racjonalność w nieludzkim systemie bodźców. Kiedy awans, grant, ewaluacja i przetrwanie instytucjonalne zależą od liczby punktów, etyka obiegu wiedzy przegrywa z kalkulacją. Czasopisma nisko punktowane czeka koszt ich zniknięcia, a przecież tworzyły swoją przestrzeń dla kadr naukowych, by miały możliwość publikowania wyników własnych badań, prowadzenie sporów.
Czasopisma z 20, 40 czy 70 punktami nie są „gorsze”. One są inne, a przecież często niezastępowalne. To one publikują teksty problemowe, nie modne; stwarzają przestrzeń na esej naukowy, refleksję, polemikę; utrzymują teksty w języku narodowym jako języku myślenia, a nie tylko streszczeń. Każdy periodyk pełni funkcję laboratorium idei, zanim trafią one do obiegu międzynarodowego, a bywa, że staje się pierwszym miejscem debiutu młodych badaczy, zanim nauczą się pisać „pod algorytm”.
Zniknięcie z akademickiego środowiska powyższej kategorii czasopism oznacza przerwanie krążenia krwi w organizmie nauki. Zostaną
tylko autostrady, bez dróg lokalnych, bez skrzyżowań, bez rozmowy. Już doświadczamy przenoszenia sporów i ocen naukowych do sal sądowych, co jest najwyższym stanem patologii w środowiskach uczelnianych, w których zakompleksieni naukowcy usiłują dowodzić nie tyle swoich racji naukowych, co i tak już zanikającego prestiżu.
Nauka bez obiegu wewnętrznego staje się eksportem bez zaplecza. Paradoks tej sytuacji polega na tym, że im bardziej umiędzynarodawiamy naukę punktami, tym bardziej osłabiamy jej wewnętrzną spójność. Bez krajowych periodyków zanika ciągłość debat; młodsze pokolenie nie zna lokalnych tradycji badawczych; recenzja przestaje być rozmową, a staje się jeszcze większą stratą, bo uzyskuje się za nie 25 proc. "wartości punktowej" czasopisma. Wiedza przestaje krążyć, gdyż ma tylko „wypływać”.
Nauka, która nie ma gdzie rozmawiać sama ze sobą, staje się zbiorem raportów wysyłanych w świat. A raport to nie zawsze myśl. Upominam się zatem o rozsądek a nie o rezygnację z publikowania w wysoko punktowanych periodykach. Nie neguję znaczenia międzynarodowych standardów. Jednak w krajach Zachodu nie istnieje ręczne sterowanie nauką.
To niemożliwe, że nie ma o czym pisać, o czym dyskutować, nie „dla punktów”, lecz dla obiegu idei, praktyk badawczych. Potrzebny jest nie tyle gest solidarności, współczucia, lecz systemowego oporu przeciwko patologii sterowania nauką przez MNiSW. Jeśli wszystkie teksty naukowe mają być „opłacalne”, to nieopłacalna staje się nauka jako wspólnota dociekających prawdy.
Nie mamy do czynienia z kryzysem kilku periodyków, ale ze zdradą nośników myślenia. Jeśli zgodzimy się na to, polska myśl humanistyczna i społeczna będzie zanikać bez decyzji, bez dekretu, bez kolejnej pseudoreformy, bo najzwyczajniej przestanie być potrzebna.
Czy jesteśmy pewni, że bez tych czasopism uratują nas algorytmy, rankingi? Zostanie cisza w przestrzeni wydawniczej. Akurat zaczyna się okres postu, czas ciszy do refleksji, namysłu nad tym, na czym nam naprawdę zależy.
Przypominam, że nie warto tracić tego, co było tworzone przez lata:
|
Unikatowy
Identyfikator Czasopisma |
Tytuł,
numer ISSN / numer eISSN |
Liczba punktów |
|
495241 |
Acta Universitatis Nicolai
Copernici. Pedagogika |
40 |
|
201177 |
Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis
„Studia de Securitate" 2657-8549 |
40 |
|
200330 |
Annales Universitatis Mariae
Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova |
40 |
|
200337 |
Annales Universitatis Mariae
Curie-Skłodowska. Sectio J,
Paedagogia-Psychologia |
40 |
|
200370 |
Annales Universitatis
Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Biologiae Pertinentia. |
40 |
|
200371 |
Annales Universitatis
Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Litterarum Polonarum et
Linguae Polonae |
40 |
|
201009 |
Ateneum Kapłańskie |
40 |
|
200266 |
Biuletyn
Historii Wychowania |
40 |
|
200016 |
CZŁOWIEK
NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ SPOŁECZEŃSTWO |
40 |
|
482065 |
Edukacja |
40 |
|
482997 |
Edukacja
dorosłych 1230- 929X( |
40 |
|
495355 |
Edukacja Etyczna |
40 |
|
200119 |
Edukacja Ustawiczna Dorosłych.
Polish Journal of Continuing Education |
40 |
|
484003 |
Forum Oświatowe |
40 |
|
200474 |
Konteksty Pedagogiczne. |
40 |
|
200476 |
Kultura i Edukacja |
40 |
|
201081 |
Kultura -
Przemiany - Edukacja 2300-9888 |
40 |
|
200269 |
Kultura-Społeczeństwo-Edukacja |
40 |
|
200428 |
Kwartalnik Pedagogiczny |
40 |
|
200188 |
Logopedia
0459-6935 |
40 |
|
200402 |
Logopedia Silesiana |
40 |
|
485018 |
Media - Kultura - Komunikacja
Społ. |
40 |
|
200324 |
Nauki
o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne |
40 |
|
200254 |
Niepełnosprawność.
Dyskursy pedagogiki specjalnej |
40 |
|
490588 |
Orbis Idearum 2353-3900(Orbis Idearum. European
Journal of the History of Ideas) |
40 |
|
201493 |
Paideía 2657-8670 |
40 |
|
200160 |
PEDAGOGIKA
SPOŁECZNA |
40 |
|
200018 |
Praca
Socjalna |
40 |
|
498239 |
Prima Educatione |
40 |
|
200019 |
PROBLEMY
OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE |
40 |
|
200255 |
PROBLEMY
WCZESNEJ EDUKACJI |
40 |
|
200377 |
Przedsiębiorczość - Edukacja |
40 |
|
200309 |
PRZEGLĄD
PEDAGOGICZNY |
40 |
|
497330 |
Rocznik Lubuski |
40 |
|
484157 |
Rocznik Pedagogiczny |
40 |
|
201024 |
Roczniki Nauk o Rodzinie |
40 |
|
476173 |
Schweizerische Zeitschrift für
Bildungswissenschaften |
40 |
|
200380 |
Siedleckie
Zeszyty Komeniologiczne seria PEDAGOGIKA |
40 |
|
493375 |
Społeczeństwo.
Edukacja. Język 2353-1266 |
40 |
|
497036 |
Sport
i Turystyka. |
40 |
|
200274 |
Studia
Edukacyjne |
40 |
|
484807 |
Studia Ełckie |
40 |
|
200302 |
Studia
Pedagogiczne. Problemy społeczne, edukacyjne i artystyczne |
40 |
|
200046 |
Studia
Poradoznawcze |
40 |
|
200021 |
Szkoła
Specjalna |
40 |
|
200311 |
Szkoła
– Zawód – Praca |
40 |
|
480758 |
Teraźniejszość - Człowiek -
Edukacja |
40 |
|
200492 |
Zeszyty
Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas Pedagogika |
40 |
|
496761 |
Ars
Educandi |
20 |
|
200022 |
Ars
inter Culturas |
20 |
|
201016 |
Christianitas |
20 |
|
201023 |
Filozofia
Chrześcijańska |
20 |
|
498310 |
Filozoficzne
Problemy Edukacji |
20 |
|
496662 |
History Education Research
Journal (HERJ) |
20 |
|
200182 |
Homo
Ludens |
20 |
|
200268 |
Interdyscyplinarne
Konteksty Pedagogiki Specjalnej |
20 |
|
488482 |
International journal of
e-learning & distance education |
20 |
|
200017 |
International Journal of
Pedagogy, Innovation and New Technologies |
20 |
|
493499 |
Journal of Research in Higher
Education |
20 |
|
494035 |
Journal of Teacher Education
and Educators |
20 |
|
498815 |
Kształcenie
Językowe |
20 |
|
200376 |
Labor
et Educatio |
20 |
|
201241 |
Łódzkie Studia Teologiczne 1231- 1634 |
20 |
|
496698 |
Metodički
vidici |
20 |
|
495029 |
Paideia
Revista de Educación |
20 |
|
Parezja |
20 |
|
|
501810 |
Pedagogika. Studia
i Rozprawy 2658-1213(Pedagogics. Studies and Dissertations) |
20 |
|
200133 |
Półrocznik
Językoznawczy Tertium |
20 |
|
481654 |
Przegląd
Historyczno-Oświatowy |
20 |
|
497001 |
Revista Iberoamericana de
Evaluación Educativa |
20 |
|
201511 |
Rocznik
Filozoficzno-Społeczny Civitas Hominibus 1896-1819 2391- 5145 |
20 |
|
200152 |
Rozprawy
Społeczne |
20 |
|
486493 |
Scientific bulletin of Chełm:
section of pedagogy |
20 |
|
496998 |
Sisyphus
— Journal of Education |
20 |
|
496375 |
Studia
Scientifica Facultatis Paedagogicae |
20 |
|
201298 |
Studia Społeczne
2081-0008 |
20 |
|
470567 |
Synergies pays riverains de la Baltique |
20 |
|
496439 |
Tendencias
Pedagógicas |
20 |
|
491012 |
The Modern Higher Education Review |
20 |
20 |