Posty

Wyświetlanie postów z marca 15, 2026

Zawód bez progu, kariera bez selekcji, stabilność bez wyjścia

Obraz
  (źródło: Fb "Pokój Nauczycielski") W każdym państwie istnieją zawody, do których się wchodzi, i takie, do których się dopuszcza. Różnica między nimi nie jest tylko formalna, ale cywilizacyjna, ustrojowa. Wyznacza bowiem granicę między profesją, która dokonuje profesjonalnej selekcji, a systemem, który ją absorbuje.  W polskiej oświacie mamy do czynienia z tym drugim przypadkiem. Zawód nauczycielski jako zawód bez progu System prawny – oparty na Karcie Nauczyciela oraz Prawie oświatowym zakłada posiadanie kwalifikacji nauczycielskich. Jednocześnie dopuszcza sytuację, w której dyrektor szkoły może zatrudnić osobę bez kwalifikacji, jeśli wymaga tego sytuacja kadrowa.  To nie jest wyjątek od systemu, ale jego zawór bezpieczeństwa dla władzy, a nie dla jakości procesu kształcenia. W efekcie zawód nauczyciela nie posiada realnej bariery wejścia. Nie ma egzaminu państwowego, nie ma obowiązkowego okresu selekcyjnego zakończonego oceną pozytywną jako realną możliwością i k...

Po co nam pozorny system awansu zawodowego nauczycieli?

Obraz
  Badaczka systemu awansu zawodowego nauczycieli w Polsce prof. UWM Hanna Kędzierska przywołała socjologiczną teorię z 1948 roku Maxa Webera, który stwierdził, że tak naprawdę świat jest skonstruowany z trzech typów systemów: systemów prostych, skomplikowanych i złożonych. W istocie teoria ta powstała w latach 20. XX wieku i dotyczyła m.in. legalnego panowania władzy nad społeczeństwem, które przyjmuje rozmaite formy strukturalne.  Nawiązując do tego podziału H. Kędzierska starała się zilustrować, jak funkcjonuje on w edukacji, by na tej podstawie móc odnieść się do rozwoju zawodowego nauczycieli. Jeżeli spojrzymy na politykę MEN wobec nauczycieli, to dostrzeżemy w niej panowanie w systemie prostym, co dobrze ilustruje metafora maszyny. Systemy proste to nic innego jak elementy składowe maszyny, którą można rozłożyć na części, a potem ją z powrotem złożyć, gdyż wiedza dotycząca funkcjonowania tych maszyn nie wymaga jakiejś kompetencji eksperckiej.  Rzeczywiście, tak pisał...

Na zimno po Letniej Szkole Pedeutologicznej

Obraz
  Wczoraj wspomniałem o III Szkole Pedeutologicznej KNP PAN, która odbyła się w dn. 12-13.03.2026 roku we Wrocławiu, by nawiązując do kluczowej kwestii, jaką był dobrostan nauczycieli, podzielić się refleksją po wystąpieniu pedagog z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, pani   dr hab. Hanny Kędzierskiej, prof. UWM .  Od lat prowadzi badania rozwoju zawodowego nauczycieli, który jest jedną z podstawowych kategorii naszej dyscyplinie.  Referująca postanowiła wyjaśnić świat edukacji w oparciu o bliską jej teorię systemów, by móc zadbać przy tej okazji nie tylko o swój dobrostan, ale także uczestników debaty. Mojego samopoczucia nie poprawiła, natomiast zainspirowała do dzisiejszej wypowiedzi.  Niestety, fenomen rozwoju zawodowego nauczycieli nie jest związany z myśleniem pedagogicznym urzędników MEN, bo władze resortu wraz ze związkowcami traktują to jako narzędzie ograniczeń i kontroli wynagrodzeń, a więc jako czynnik deter...

O stanie nauczycielskiego stanu

Obraz
  W ubiegłym tygodniu obradowała w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego III Szkoła Pedeutologiczna, którą organizuje cyklicznie prof. Jolanta Szempruch z Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN. Trudno było utrzymać optymistyczny ton referatów ze względu na fatalną sytuację socjoekonomiczną i kulturową polskich nauczycieli. Kogo to w MEN obchodzi, że brakuje w przedszkolach i szkołach nauczycieli, skoro można załatać tę lukę osobami: bez kompetencji i zawodowych kwalifikacji; z formalnymi kwalifikacjami, ale sprzed 20-40 lat; wypalone zawodowo lub zdrowotnie, ale podejmujące jeszcze zatrudnienie na emeryturze.  (źródło:Fb-Dealerzy Wiedzy) Trudno im się nawet dziwić, że do pracy idą z niechęcią przez co pogłębia się u nich stan lękowy, poczucie bezradności, niezrozumienia zaistniałych u dzieci i młodzieży oraz u ich rodziców/prawnych opiekunów zmian socjokulturowych i/lub psychofizycznych. Na domiar wszystkiego złego resort edukacji wprowadza z dniem 1 września br. zmienio...

O zmieniającej się sytuacji nie tylko globalnych nastolatków

Obraz
    OECD opublikowała w ub. roku  raport o globalnych nastolatkach . zdecydowanie potwierdza szereg niepokojących postaw i tendencji wśród nastolatków na całym świecie. W świetle najważniejszych ustaleń w środowisku adolescentów występują takie tendencje, jak: Niepewność i lęk.  Ponoć 39% piętnastolatków w krajach OECD nie potrafi określić swoich planów zawodowych, a odsetek ten dramatycznie wzrósł od 2018 roku. Blisko połowa uczniów (47 proc.) przyznało, że obawia się braku przygotowania do życia po szkole, a 41,5 proc.  nie czuła się gotowa do samodzielnej pracy w przyszłości. Oderwanie od realiów rynku pracy Plany zawodowe nastolatków skupiają się na wąskiej grupie tradycyjnych, prestiżowych zawodów: 58 proc. uczniów, którzy wyrazili jakiekolwiek oczekiwania, planuje pracę w wolnych zawodach (lekarze, prawnicy, informatycy itd.). Tymczasem rynek pracy nie jest zainteresowany tym, by trzykrotnie więcej uczniów mogło pracować w tych, niż faktycznie istniej...