pedagog

          Od polemiki do metody. Studium własnej recepcji Nie opublikowałem recenzji książki Kornelii Sobczak Zośka i Rudy. O miłości, przyjaźni i Polsce , chociaż po jej lekturze napisałem tekst bardzo ostry, jednoznaczny, polemiczny. Powód był prosty: uznałem, że moja reakcja — choć autentyczna i w wielu punktach uzasadniona — wymaga dystansu. A dystans w humanistyce nie jest luksusem. Jest warunkiem wiarygodności. Piszę o tym nie po to, by wycofać się z krytycznej oceny tej książki, lecz by pokazać coś ważniejszego: jak łatwo nawet czytelnik świadomy metodologicznie może przejść od analizy tekstu do reakcji na tekst , a więc od badania struktury wypowiedzi do przypisywania autorowi intencji, strategii czy motywacji. Właśnie ta granica stała się dla mnie punktem wyjścia do namysłu, który — paradoksalnie — zawdzięczam lekturze książki, z którą się nie zgadzam. 1. Pierwsza reakcja: sprzeciw Moja nieopublikowana recenzja była wyrazem silnego sprzeciwu...

  Co roku wiosną w polskiej przestrzeni publicznej rozpoczyna się rytuał, który można by nazwać sezonem edukacyjnych porad. Media publikują rankingi liceów, portale eksperckie podpowiadają „jak dobrze wybrać szkołę”, nauczyciele i doradcy zawodowi organizują spotkania, a rodzice — często po raz pierwszy — stają wobec pytania, które brzmi poważnie:  jaką szkołę powinno wybrać moje dziecko? Pytanie to zakłada jednak coś, co rzadko bywa problematyzowane. Zakłada, że mamy do czynienia z wyborem, a  to nie zawsze jest prawdą. Badania naukowe demistyfikują iluzję wyboru.   W debacie publicznej dominuje przekonanie, że decyzja o wyborze szkoły ponadpodstawowej jest rezultatem  racjonalnej analizy,  znajomości rankingów,  rozmowy rodziców z dzieckiem. W tej narracji rodzic staje się doradcą, dziecko — decydentem, a szkoła — ofertą do wyboru.  Problem polega jednak na tym, że jest to obraz normatywny, a nie rzeczywisty.  W rzeczyw...

  (źródło foto: UKSW)  Pedagodzy powinni korzystać z socjologii jako tej dyscypliny nauk, która nie tylko graniczy z pedagogiką, ale stanowi kluczowa wiedzę do zrozumienia społecznych, środowiskowych uwarunkowań badanych zjawisk.  Gorąco polecam pedagogom rozprawy naukowe profesora socjologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie -  Krzysztofa Wieleckiego , który w ubiegłym tygodniu obchodził w tej Uczelni jubileusz 45-lecia  pracy naukowej i 70. urodzin.   (źródło foto: UKSW)  Badaniami z socjologii myśli społecznej otworzył kolejnym pokoleniom pedagogów wartościową przestrzeń idei i interpretacji ich znaczeń. Jego rozprawy naukowe przyczyniają się do zrozumienia relacji międzyludzkich w środowiskach socjalizacyjnych, wychowawczych i instytucjach oświatowych, w których zderzają się ze sobą podmiotowość z zespołowością. Pedagogika nie może i nie powinna rozwijać swoich podstaw teoretycznych z pominięciem współcz...

  Postępowania o nadanie tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika ujawniają głębokie rozbieżności w sposobie oceniania dorobku naukowego kandydatów.  Nie chodzi tu jedynie o różnice w interpretacji konkretnego przypadku, lecz o  symptomatyczny brak wspólnego rozumienia tego, czym w pedagogice jest „wybitne osiągnięcie naukowe” . Recenzje z jednego postępowania potrafią rozciągać się od pełnego uznania po niemal totalną negację, mimo że odnoszą się do tych samych publikacji i faktów.  Taki stan rzeczy wymaga spokojnej, refleksyjnej rozmowy w środowisku naukowym.  Nie o to chodzi, by ujednolicać styl czy suwerenność recenzencką, ale by  przywrócić wspólnotę sensu i języka w ocenie dorobku naukowego . Poniższy zestaw pytań ma pomóc w prowadzeniu takiej rozmowy. 1. O wybitności i jej kryteriach 1.      Jak środowisko pedagogiczne rozumie dziś pojęcie  „wybitnego osiągnięcia naukowego” ? Czy c...

  (foto moje: Galeria Sztuki APS - prace dyplomowe studentów edukacji artystycznej w APS)   Wczoraj odbyła się debata naukoznawcza w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie, która dotyczyła standardów naukowych osiągnięć osób ze stopniem naukowym doktora habilitowanego. Jej seminaryjna forma była zapowiadana w mediach społecznościowych, toteż uczestniczyli w niej akademicy z różnych uczelni w kraju, którzy prowadzą od szeregu lat badania pedagogiczne i jest nadzieja, że jako doświadczeni pedagodzy będą ubiegać się o nominację na tytuł naukowy profesora.  Wprowadzenia do procedury awansowej dokonała dyrektorka Instytutu Pedagogiki prof. APS dr hab.  Aleksandra Tłuściak-Deliowska ,  otwierając zarazem przestrzeń do wspólnej rozmowy nie tylko o procedurach. Była to już kolejna z cyklu naukoznawczego sesja w APS, którą poprzedzały spotkania odrębnie poświęcone postępowaniom: w sprawie nadania stopnia doktora a następnie doktora habil...

  (Źródło: opracowanie własne; wizualizacja wygenerowana z wykorzystaniem narzędzi AI - ChatGPT/DALL·E, 2026) Tradycyjna taksonomia Blooma (pamiętaj → zrozum → zastosuj → analizuj → oceniaj → twórz) była projektowana dla ery przedinternetowej. W erze AI potrzebujemy jej radykalnego odwrócenia:  Nowa sekwencja w stanowieniu celów kształcenia jest następująca: 1. TWÓRZ  (CREATE) (najwyższy priorytet) AI może pamiętać i stosować wiedzę, ludzie muszą tworzyć nową Cele kształcenia: oryginalność, innowacyjność, projektowanie nowych rozwiązań 2. KRYTYCZNIE OCENIAJ  (EVALUATE) AI generuje treści - uczący się muszą umieć je oceniać Cele kształcenia: krytyczne myślenie, etyczna ocena, kontekstowe zrozumienie 3. INTEGRUJ / SYNTHESIZE (nowy poziom) Łączenie perspektyw z wielu źródeł (ludzkich i AI) Cele kształcenia: multidyscyplinarność, myślenie systemowe 4. ANALIZUJ / ANALYZE AI jest tutaj bardzo...