Posty

Wyświetlanie postów z kwietnia 5, 2026

Harcerze o własnej pedagogii i historii

Obraz
  W Krakowie odbędzie się dziś debata harcerzy o harcerskości, bo ta przenika z przeszłości do teraźniejszości z nadzieją na zarysowanie przyszłości ruchu, który liczy sobie już ponad sto piętnaście lat. Wyrosłe z ruchu skautowego polskie harcerstwo rozwijało się najpierw na naszych ziemiach pod zaborami, by odzyskać wolność działania w 1918 roku do wybuchu II wojny światowej.    Ani czas okupacji niemieckiej, ani socjalistycznego totalitaryzmu nie doprowadziły do jego zniszczenia, chociaż poziom sowietyzacji ZHP w okresie PRL prowadził do jego  możliwej a  nawet częściowej degeneracji (Harcerska Służba Polsce Socjalistycznej). Po przełomie ustrojowym ówczesna nomenklatura partyjno-"harcerska" uwłaszczyła się na majątku tej organizacji.    Od kilku lat prowadzę badania partycypacyjne z utalentowanymi licealistami łódzkiego województwa, którzy są od wielu lat aktywni w ruchu harcerskim pełniąc w nim kluczowe funkcje w podstawowych jego jednost...

Zerwać z „pedagogiką lęku” wobec cyfrowych technologii

Obraz
  (Grafika wygenerowana i opracowana we współpracy z narzędziem AI ChatGPT - OpenAI)   Problem nie tkwi w technologii cyfrowej, lecz  zaczyna się wtedy, gdy opis zastępuje rzeczywistość.  Mam dość straszenia rodziców, nauczycieli i liderów opinii publicznej rzekomo katastrofalnymi skutkami korzystania przez dzieci i młodzież z technologii cyfrowych.  Rozumiem mechanizmy, które podtrzymują tę narrację: można na niej zarabiać, publikować kolejne raporty, książki i „diagnozy”, budować widoczność medialną. Jednak wtedy, gdy badania podporządkowane są hipotezie samosprawdzającej się,  nie odzwierciedlają rzeczywistości, lecz ją zastępują własnym opisem . Pedagogika — jeśli ma pozostać nauką — nie może być zakładnikiem ideologicznych,  emocjonalnych narracji. Tymczasem obserwujemy zjawisko selektywnego eksponowania negatywnych korelacji (często z badań sondażowych), przy jednoczesnym pomijaniu danych bardziej złożonych, kontekstowych, niejednoznacznych. W ...

Roztropność wychowawcza między przymusem a swobodą

Obraz
  Największym zagrożeniem dla edukacji nie jest ani konserwatyzm, ani progresywizm, lecz ich ideologizacja, czyli utrata zdolności do myślenia w kategoriach proporcji, kontekstu i odpowiedzialności za rozwój młodych pokoleń.  Debata o edukacji zbyt często toczy się w kategoriach przeciwstawnych orientacji: konserwatyzmu i progresywizmu, przymusu i swobody, kontroli i autonomii.  Każda z tych par buduje pozór wyboru, który w istocie jest fałszywy. Wychowanie nie polega bowiem na opowiedzeniu się po jednej ze stron, lecz na utrzymywaniu napięcia między nimi.  Dlatego pytanie o „powrót konserwatyzmu” w edukacji jest źle postawione. Nie chodzi o powrót ideologii, lecz o coś znacznie bardziej fundamentalnego: o zdolność systemu wychowania do zachowania równowagi w warunkach narastającej niestabilności społecznej. Zwrot konserwatywny, który obserwujemy w wielu państwach Unii Europejskiej i w USA, nie wziął się znikąd, ale też nie jest wyłącznie efektem kampanii politycznyc...

Problemy wychowawcze w warunkach późnej nowoczesności

Obraz
            Problemy wychowawcze i dydaktyczne nauczycieli, o których oni sami mówią i piszą w mediach społecznościowych, sprawia, że niepotrzebnie kierują do Ministerstwa Edukacji Narodowej wniosek o zapobieganiu kryzysom wewnątrzszkolnym. Władze MEN są zainteresowane przede wszystkim wciskaniem deformy oraz nadzorem finansowym, w tym redukowaniem kosztochłonności kształcenia. Analiza 21 krajów OECD (1970–2020) pokazuje, że rządy o orientacji prawicowej (często utożsamiane z nurtem konserwatywnym) zwiększają wydatki na edukację (tylko nie  w Polsce), zaś rządy lewicowe mogą je ograniczać lub przesuwać na inne cele społeczne (tak jest głównie w Polsce).  Co ważne, efekt ten jest statystycznie istotny i trwały, a polityka edukacyjna okazuje się silnie „upolityczniona”, zależna od ideologii rządzących. Zmiana polityczna może realnie zmieniać edukację w kierunku bardziej konserwatywnym czy lewicowym w państw...

Rodzinna eksploracja AI

Obraz
    Z zaciekawieniem sięgnąłem po książkę autorstwa Katarzyny i Andrzeja Zybertowiczów, niejako na przekór mojej negatywnej opinii o wygłaszanych przez profesora kwestiach związanych z mediami cyfrowymi. Mam też świadomość, że polityczna aktywność socjologa nie  służy recepcji jego wypowiedzi i publikacji.  Czytam często na przekór, więc i na ten tytuł wydałem prawie sześćdziesiąt złotych i chętnie podaruję ją komuś, kto podzieli się ze mną opinią na podjęte w niej zagadnienie.  Korzystam z AI tak, jak miliony Polaków bez względu na wiek, płeć i stan społeczno-kulturowy. Już od pierwszych stron autorzy straszą czytelników AI jak rzekomo ostatnim ludzkim  wynalazkiem, bo oni już wiedzą, że cyfrowa rewolucja prowadzi ku katastrofie ludzkości a nawet naszej planety. Mimo to zapraszają do refleksji o życiu społecznym, gdyż jest to "unikatowa szansa" na dokonanie namysłu o rewolucyjnej zmianie technologicznej, której zachwytu nad nią nie podzielają w trosce o lu...

Wszyscy wszystkim ślą życzenia

Obraz
(źródło:Fb) Zmienia się jedynie forma ich wyrazu i komunikacji. Coraz więcej szczerych i pięknych życzeń dociera do nas drogą elektroniczną via sms, e-mail, facebook, instagram, WhatsApp, messenger a wśród polityków via X.  Pamiętamy o tych, którym nie możemy już przekazać słów wdzięczności oraz nadziei na zdrowie, miłość i spełnianie własnych marzeń.  Dzielę się zatem cząstką tych życzeń, które dotarły do mnie, by podziękować za PRAWDĘ - DOBRO i PIĘKNO: "przesyłam życzenia Błogosławionych Świąt Wielkiej Nocy. Dużo zdrowia, szczęścia, radości, obfitości Łask Bożych płynących ze Zmartwychwstania Pańskiego. Wesołego Alleluja!" " Wielkanoc przychodzi do nas co roku jako lekcja nadziei. Mam wrażenie, że coraz trudniejsza do przyswojenia, ponieważ świat wokół zdaje się sprzysięgać, żeby tej nadziei przeczyć. Tymczasem, mimo rosnącej niepewności, co przyniesie przyszłość, Wielkanoc przekonuje nas wciąż tą samą obietnicą i tym samym zdumieniem powracającą wiosną, że do życi...