Odszedł wybitny nauczyciel alternatywnej Autorskiej Szkoły Samorozwoju we Wrocławiu - Daniel Manelski

 

(źródło: IPN -  Manelski Daniel)

Dotarła do mnie smutna wiadomość o odejściu Daniela Manelskiego -  wspaniałego nauczyciela, twórcy alternatywnej Autorskiej Szkoły Samorozwoju "ASSA" we Wrocławiu. 

Małgorzata Porada-Labuda wspomina, jak przyszła kiedyś do wrocławskiej „Trójki” w dżinsach. Dziewczętom nie wolno było wtedy chodzić do szkoły w spodniach, ale po lekcjach zamierzała z kolegami odpalać własnoręcznie zrobione rakiety. Kiedy na fizyce dyrektor wywołał ją do tablicy, spodziewała się uwagi. Daniel Manelski uśmiechnął się tylko i powiedział: „O, widzę, że dziś nie macie rosyjskiego”. Po latach napisała, że szkołę wspomina różnie, lecz swojego nauczyciela fizyki bardzo lubiła. To od fizyki zaczęła studia.

Daniel Manelski kierował III Liceum Ogólnokształcącym we Wrocławiu od 1968 do 1981 roku. Uczył fizyki i był wychowawcą. W „Trójce” sprawdzał, ile samodzielności można powierzyć młodym ludziom w szkole przyzwyczajonej do regulowania niemal każdego ich kroku. W rozmowie z Łukaszem Medekszą opowiadał, jak w jednej z klas zrezygnował z różnicowania stopni z fizyki. Uczniowie przyjęli to najpierw z radością. Zaraz potem, jak zapamiętał, przyszło zaniepokojenie. 

Odtąd sami musieli rozpoznać, ile już umieją i czego jeszcze potrzebują się nauczyć. Właśnie w tym doświadczeniu widać, jak wymagająca była jego propozycja. Swoboda ucznia pociągała za sobą odpowiedzialność, a nauczyciel miał pomagać mu ją podejmować.

12 grudnia 1981 roku D. Manelski przedstawił na seminarium nauczycielskiej „Solidarności” projekt szkoły kształcącej osobowość twórczą i otwartą. Paweł Wrabec, wówczas niespełna szesnastoletni działacz Uczniowskiego Komitetu Odnowy Społecznej, wspominał entuzjazm, z jakim wrócił tego wieczoru do domu. Wierzył, że we Wrocławiu powstanie demokratyczne liceum społeczne, które poprowadzi Manelski. Nazajutrz, pierwszego dnia stanu wojennego, dyrektora internowano. Jak podaje Instytut Pamięci Narodowej, pozostawał w internowaniu do 14 stycznia 1982 roku. Po zwolnieniu przez lata pozostawał odsunięty od nauczania.

 

Projekt dojrzewał w szkole publicznej PRL. Warunki do jego urzeczywistnienia przyniosły pierwsze lata wolnej Polski. W 1989 roku Daniel Manelski i Dariusz Łuczak współtworzyli Towarzystwo Działań dla Samorozwoju, a w 1991 roku powstała Autorska Szkoła Samorozwoju, którą Manelski współzałożył i którą kierował. Jej nazwa wskazywała, komu przypada główna rola w rozwoju młodego człowieka. Uczeń miał zyskiwać coraz większy wpływ na własną naukę, a nauczyciel miał tworzyć warunki, w których mógł z tej swobody korzystać i uczyć się odpowiedzialności za swoje decyzje.

Warto, aby nazwisko Daniela Manelskiego i opis jego pracy znalazły trwałe miejsce w internetowej historii szkół, które współtworzył. Wrocławska „Trójka” żegna go dziś z wdzięcznością. W materiałach wydanych na jej 75-lecie można również przeczytać jego własną opowieść o ideach, które kształtowały liceum. Do tych świadectw warto wracać, bo pozwalają zobaczyć, jak z codziennej pracy nauczyciela fizyki i dyrektora wyrosła jedna z ważnych prób tworzenia edukacji alternatywnej w Polsce.

Pożegnamy Daniela Manelskiego we wtorek 10 listopada 2026 roku o godz. 12.00 w kaplicy na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu. Pożegnanie opublikowane przez III LO we Wrocławiu

Żegnaj, Dyrektorze.