Czasopisma na wagę punktów. Nauka na wagę sensu

 

Dzwonią redaktorzy naczelni. Nie z pretensją. Z troską. „Upadamy” — mówią. „Nie dlatego, że jesteśmy słabi merytorycznie, lecz dlatego, że mamy tylko 20 punktów”. Brzmi to dziś jak akt oskarżenia, ale nie wobec autorów. Wobec systemu, który nauczył nas liczyć szybciej niż myśleć. Punktoza stała się regulatorem akademickich sumień. 

Akademicy nie przestali czytać, analizować, prowadzić badania. Piszą więcej niż kiedykolwiek, intensywniej. Nie przestali dzielić się wynikami. Po prostu dzielą się nimi tam, gdzie „to się opłaca”. Punkty stały się walutą, a czasopisma bankomatem wypłacającym punkty do awansu. Tekst naukowy jest aktywem o zmiennej stopie zwrotu.

Nie ma w tym cynizmu autorów, ale racjonalność w nieludzkim systemie bodźców. Kiedy awans, grant, ewaluacja i przetrwanie instytucjonalne zależą od liczby punktów, etyka obiegu wiedzy przegrywa z kalkulacją. Czasopisma nisko punktowane czeka koszt ich zniknięcia, a przecież tworzyły swoją przestrzeń dla kadr naukowych, by miały możliwość publikowania wyników własnych badań, prowadzenie sporów.   

Czasopisma z 20, 40 czy 70 punktami nie są „gorsze”. One są inne, a przecież często niezastępowalne. To one publikują teksty problemowe, nie modne; stwarzają przestrzeń na esej naukowy, refleksję, polemikę; utrzymują teksty w języku narodowym jako języku myślenia, a nie tylko streszczeń. Każdy periodyk pełni funkcję laboratorium idei, zanim trafią one do obiegu międzynarodowego, a bywa, że staje się pierwszym miejscem debiutu młodych badaczy,  zanim nauczą się pisać „pod algorytm”.

Zniknięcie z akademickiego środowiska powyższej kategorii czasopism oznacza przerwanie krążenia krwi w organizmie nauki. Zostaną tylko autostrady, bez dróg lokalnych, bez skrzyżowań, bez rozmowy. Już doświadczamy przenoszenia sporów i ocen naukowych do sal sądowych, co jest najwyższym stanem patologii w środowiskach uczelnianych, w których zakompleksieni naukowcy usiłują dowodzić nie tyle swoich racji naukowych, co i tak już zanikającego prestiżu.     

Nauka bez obiegu wewnętrznego staje się eksportem bez zaplecza. Paradoks tej sytuacji polega na tym, że im bardziej umiędzynarodawiamy naukę punktami, tym bardziej osłabiamy jej wewnętrzną spójność. Bez krajowych periodyków zanika ciągłość debat; młodsze pokolenie nie zna lokalnych tradycji badawczych; recenzja przestaje być rozmową, a staje się jeszcze większą stratą, bo uzyskuje się za nie 25 proc. "wartości punktowej" czasopisma. Wiedza przestaje krążyć, gdyż ma tylko „wypływać”.

Nauka, która nie ma gdzie rozmawiać sama ze sobą, staje się zbiorem raportów wysyłanych w świat. A raport to nie zawsze myśl.  Upominam się zatem o rozsądek a nie o rezygnację z publikowania w wysoko punktowanych periodykach. Nie neguję znaczenia międzynarodowych standardów. Jednak w krajach Zachodu nie istnieje ręczne  sterowanie nauką.  

To niemożliwe, że nie ma o czym pisać, o czym dyskutować, nie „dla punktów”, lecz dla obiegu idei, praktyk badawczych. Potrzebny jest nie tyle gest solidarności, współczucia, lecz systemowego oporu przeciwko patologii sterowania nauką przez MNiSW. Jeśli wszystkie teksty naukowe mają być „opłacalne”, to nieopłacalna staje się nauka jako wspólnota dociekających prawdy.

Nie mamy do czynienia z kryzysem kilku periodyków, ale ze zdradą nośników myślenia. Jeśli zgodzimy się na to, polska myśl humanistyczna i społeczna będzie zanikać bez decyzji, bez dekretu, bez kolejnej pseudoreformy, bo najzwyczajniej przestanie być potrzebna. 

Czy jesteśmy pewni, że bez tych czasopism uratują nas algorytmy, rankingi? Zostanie cisza w przestrzeni wydawniczej. Akurat zaczyna się okres postu, czas ciszy do refleksji, namysłu nad tym, na czym nam naprawdę zależy.  

Przypominam, że nie warto tracić tego, co było tworzone przez lata: 

Unikatowy Identyfikator Czasopisma

Tytuł, numer ISSN / numer eISSN

Liczba punktów

 

495241	Acta Universitatis Nicolai Copernici. Pedagogika	40
201177	Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis „Studia de Securitate" 2657-8549	40
200330	Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova	40
200337	Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J, Paedagogia-Psychologia	40
200370	Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Biologiae Pertinentia.	40
200371	Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Litterarum Polonarum et Linguae Polonae	40
201009	Ateneum Kapłańskie	40
200266	Biuletyn Historii Wychowania	40
200016	CZŁOWIEK NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ SPOŁECZEŃSTWO	40
482065	Edukacja	40
482997	Edukacja dorosłych 1230- 929X(	40
495355	Edukacja Etyczna	40
200119	Edukacja Ustawiczna Dorosłych. Polish Journal of Continuing Education	40
484003	Forum Oświatowe	40
200474	Konteksty Pedagogiczne.	40
200476	Kultura i Edukacja	40
201081	Kultura - Przemiany - Edukacja 2300-9888	40
200269	Kultura-Społeczeństwo-Edukacja	40
200428	Kwartalnik Pedagogiczny	40
200188	Logopedia 0459-6935	40
200402	Logopedia Silesiana	40
485018	Media - Kultura - Komunikacja Społ.	40
200324	Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne	40
200254	Niepełnosprawność. Dyskursy pedagogiki specjalnej	40
490588	Orbis Idearum 2353-3900(Orbis Idearum. European Journal of the History of Ideas)	40
201493	Paideía 2657-8670	40
200160	PEDAGOGIKA SPOŁECZNA	40
200018	Praca Socjalna	40
498239	Prima Educatione	40
200019	PROBLEMY OPIEKUŃCZO WYCHOWAWCZE	40
200255	PROBLEMY WCZESNEJ EDUKACJI	40
200377	Przedsiębiorczość - Edukacja	40
200309	PRZEGLĄD PEDAGOGICZNY	40
497330	Rocznik Lubuski	40
484157	Rocznik Pedagogiczny	40
201024	Roczniki Nauk o Rodzinie	40
476173	Schweizerische Zeitschrift für Bildungswissenschaften	40
200380	Siedleckie Zeszyty Komeniologiczne seria PEDAGOGIKA	40
493375	Społeczeństwo. Edukacja. Język 2353-1266	40
497036	Sport i Turystyka.	40
200274	Studia Edukacyjne	40
484807	Studia Ełckie	40
200302	Studia Pedagogiczne. Problemy społeczne, edukacyjne i artystyczne	40
200046	Studia Poradoznawcze	40
200021	Szkoła Specjalna	40
200311	Szkoła – Zawód – Praca	40
480758	Teraźniejszość - Człowiek - Edukacja	40
200492	Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas Pedagogika	40

 

496761	Ars Educandi	20
200022	Ars inter Culturas	20
201016	Christianitas	20
201023	Filozofia Chrześcijańska	20
498310	Filozoficzne Problemy Edukacji	20
496662	History Education Research Journal (HERJ)	20
200182	Homo Ludens	20
200268	Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej	20
488482	International journal of e-learning & distance education	20
200017	International Journal of Pedagogy, Innovation and New Technologies	20
493499	Journal of Research in Higher Education	20
494035	Journal of Teacher Education and Educators	20
498815	Kształcenie Językowe	20
200376	Labor et Educatio	20
201241	Łódzkie Studia Teologiczne 1231- 1634	20

496698	Metodički vidici	20
495029	Paideia Revista de Educación	20
	Parezja	20
501810	Pedagogika. Studia i Rozprawy 2658-1213(Pedagogics. Studies and Dissertations)	20
200133	Półrocznik Językoznawczy Tertium	20
481654	Przegląd Historyczno-Oświatowy	20
497001	Revista Iberoamericana de Evaluación Educativa	20
201511	Rocznik Filozoficzno-Społeczny Civitas Hominibus 1896-1819 2391- 5145	20
200152	Rozprawy Społeczne	20
486493	Scientific bulletin of Chełm: section of pedagogy	20
496998	Sisyphus — Journal of Education	20
496375	Studia Scientifica Facultatis Paedagogicae	20
201298	Studia Społeczne 2081-0008	20
470567	Synergies pays riverains de la Baltique	20
496439	Tendencias Pedagógicas	20
491012	The Modern Higher Education Review	20

 

20