czwartek, 16 marca 2017

Odeszła gdańska pedagog - dr hab. Teresa Bauman


W godzinach wieczornych w dn. 15 marca 2017 r. zmarła prof. Uniwersytetu Gdańskiego - TERESA BAUMAN, znana chyba wszystkim studentom pedagogiki z rozpraw z metodologii badań jakościowych i dydaktyki szkoły wyższej - akademicka nauczycielka, badaczka, wspaniała koleżanka.

SMS-owa wiadomość o przedwczesnej przecież śmierci naszej Koleżanki sprawiła, że zaczynam coraz bardziej martwić się o akademickie kadry. Odchodzi pokolenie autorów (także moich) lektur akademickich, podręczników, rozpraw, które pozostawiają trwały ślad w pedagogicznej myśli.

Mam w swojej biblioteczce domowej książki, które są zawsze pod ręką, blisko, bo chętnie do nich powracam, polecam moim studentom czy doktorantom. Warto sięgać do rozproszonych w różnych tomach zbiorowych artykułów tej autorki, bowiem nie straciły na swojej aktualności. Jednym z nich jest np. interesujący tekst pt. "O szczególnym znaczeniu lektur niepedagogicznych dla poznawania współczesnej pedagogiki" (Rozmowy o wychowaniu. Kontrowersje, spory, dyskusje, red. J. Rutkowiak, Gdańsk 1992) czy jakże pięknie i mądrze skonstruowana rozprawa pt. "Mistrzowie i szkoły myślenia w uniwersytecie" (Gdańskie rodowody pedagogiczne, red. E. Rodziewicz, K. Rzedzicka, E. Zalewska, Gdańsk: 2004).

Trudno jest pisać o Teresie Bauman w czasie przeszłym. Była bardzo ceniona w naszym środowisku, co zostało potwierdzone przed kilkunastu laty jej członkostwem w Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN. Aktywnie działała w Oddziale Gdańskim Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego. Do odejścia na emeryturę kierowała w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Gdańskiego Zakładem Dydaktyki, koncentrując się w ostatnich latach na problematyce jakości kształcenia w uniwersytecie. W ostatnich latach pracowała w Wyższej Szkole Bankowej w Gdańsku.


Habilitowała się na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Gdańskiego w 2003 r. na podstawie monografii pt. "Uniwersytet wobec zmian społeczno-kulturowych. Casus Uniwersytetu Gdańskiego" (Gdańsk: UG 2001) oraz po pozytywnie zdanym kolokwium. Uzyskała wówczas stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie pedagogiki.

Zainteresowanych poglądami gdańskiej pedagog polecam nagranie jej wystąpienia i Jarosław Jendzy na konferencji pt. "Dialog w uniwersytecie- uniwersytet [w] dialogu?"


Teresa Bauman zwracała uwagę na niedostateczne wykorzystywanie wyników badań empirycznych w kształceniu akademickim pedagogów. Jak wynika z Jej badań procesu kształcenia w uniwersytecie z perspektywy potrzeb nauczycieli i oczekiwań studentów, studenci nisko oceniali stawiane im w toku studiów wymagania, nie odczuwali satysfakcji z własnego studiowania, a najwięcej korzyści z punktu widzenia przyszłej pracy upatrywali nie w teorii, a w praktykach zawodowych.

To m.in. publikacje T. Bauman z metodologii badań pedagogicznych przełamały w naszym środowisku naukowym lęk przed paradygmatem badań jakościowych, biograficznych. Wydana po raz kolejny rozprawa zbiorowa pod red. T. Bauman pt. "Praktyka badań pedagogicznych" jest często wykorzystywana przez naszych studentów. Jest to pokłosie jej twórczego i aktywnego uczestniczenia w seminariach metodologicznych, które od szeregu lat prowadzi prof. Dariusz Kubinowski.

Jak pisze recenzent tego tomu Krzysztof Wróblewski:

"W drugiej grupie tekstów, bezpośrednio odnoszących się do praktyk badawczych, zawarto spojrzenia na różne wycinki tej praktyki: od pytania, w jaki sposób w naukach pedagogicznych wykorzystywana jest teoria, przez ujawnianie mitów, jakie nagromadziły się wokół badań etnograficznych, aż do tropienia najczęściej popełnianych błędów w badaniach empirycznych i rozważań nad kompetencjami metodologicznymi pedagogów.

Autorzy tekstów, przyglądając się krytycznie stosowanym praktykom, wskazują na konsekwencje przyjmowania określonych założeń w badaniach biograficznych i sygnalizują błędy popełniane przez początkujących badaczy. Analiza założeń przyjmowanych przez badaczy zjawisk pedagogicznych uwrażliwia na trudności, jakie napotykają na swej drodze, wskazując jednocześnie na potencjał, jaki tkwi w krytycznie zinterpretowanych badaniach jakościowych.

Refleksja nad kłopotami metodologicznymi, których doświadcza każdy badacz, uświadamia nam, w jakim horyzoncie myślowym, wobec jakich dylematów staje współczesny badacz, a refleksja nad prowadzonymi badaniami przybliża nieco wiedzę na temat rodzajów i jakości praktyk badawczych
. "

Trzecim obszarem aktywności naukowo-badawczej i oświatowej było wspieranie przez prof. UG Teresę Bauman alternatyw edukacyjnych w szkolnictwie publicznym. Zależało Jej na tym, by zmienić transmisyjny model szkoły, która jest oparta na autorytarnych i hierarchicznych relacjach, braku zaufania oraz na behawiorystycznym modelu ludzkiej psychiczności na taki, który stwarzałby wreszcie możliwości do rozwoju szkoły otwartej, a w niej edukacji rozwijającej i wspomagającej twórczość dzieci i młodzieży.

Jak mówiła w czasie jednej z edukacyjnych konferencji dla nauczycieli: "Szkoła nie może być barierą utrudniająca myślenie twórcze, ponieważ proces uczenia się jest długotrwały i wymaga aktywności. Każdy wysiłek jest ważny, nawet ten, który nie przyniesie zakładanego rezultatu. Ważne jest bowiem, aby wiedzieć, dlaczego pomysł się nie udał i co można by zmienić, żeby uzyskać lepsze efekty w przyszłości. Wspólny wysiłek ucznia i nauczyciela – zaangażowanie, zaciekawienie, dialog, praca w zespole, dostrzeganie problemów i pokonywanie barier są nieodzownym elementem procesu twórczego.


A im bardziej dziecko zaangażuje własne emocje i wyobraźnię, tym bardziej twórczo potrafi wykorzystać zdobytą w takich warunkach wiedzę… Po co szkolna klasa staje się sceną, statkiem, obcą planetą? Po co zastanawiać się, jak wygląda zapach lub co ubierałby dzisiaj Zeus? Być może po to, żeby uczyć się i odkrywać coś nowego i jednocześnie dobrze się bawić, unikać schematów, rutyny i nudy nie tylko z perspektywy ucznia, ale i nauczyciela
."


Kierowany przez Profesor UG Zakład Dydaktyki sprawował naukowy patronat nad interesującym i niezwykle inspirującym uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych Ogólnopolskim Konkursem Twórczego Myślenia, który organizowany jest przez Stowarzyszenie Twórcze i Edukacyjne „Wyspa” w Sopocie.

Żegnamy Panią Profesor, oddanego nauce i oświacie pedagoga. Niech spoczywa w spokoju!

13 komentarzy:

  1. Smutne, ale i o tym trzeba pisać. Kieruję wyrazy współczucia do Bliskich Zmarłej.

    OdpowiedzUsuń
  2. Szczere kondolencje dla Rodziny.
    Na Dalekim Wschodzie mówią - czas nie czeka na nikogo. Wydaje się, że Pani Profesor nie straciła swego czasu.

    OdpowiedzUsuń
  3. Jako absolwent gdańskiej pedagogiki kieruje wyrazy współczucia rodzinie i najbliższym przyjaciołom. Jest to dla nas wielka strata. Zastanówmy się jak dalej dbać i walczyć o jakość pedagogiki.

    OdpowiedzUsuń
  4. Wyrazy współczucia dla wszystkich bliskich Pani Profesor. Szkoda, że nie zdążyliśmy poznać się osobiście. Spoczywaj w spokoju, niech Ci ziemia lekką będzie. Szczere kondolencje.

    OdpowiedzUsuń
  5. Kondolencje dla rodziny. Pani Profesor była wspaniałym człowiekiem, żal żegnać ...

    K.D.

    OdpowiedzUsuń
  6. Nigdy nie zapomnę mojego pierwszego wykładu z Panią Profesor, która powitała nas słowami: "Zapomnijcie wszystko, czego do tej pory uczyliście się na tej pedagogice". BANG! Wielki szacun, Pani Profesor. Będę pamiętać! Zrujnowała Pani wszystkie moje wolnościowe teorie i zbudowała je od nowa, na fundamentach Summerhill. I to jedyna książka, jaką w ogóle przeczytałam na swoich studiach! Z całego serca dziękuję.

    OdpowiedzUsuń
  7. Bardzo smutna wiadomość. Wyrazy wspòłczucia dla bliskich Pani Profesor. Wykłady pozostaną na zawsze w pamięci. Wielki szacunek za to jak prowadziła wykłady. Zawsze przygotowana, dawała z siebie 200%. Trzeba bylo aktywnie sluchać, wypowiadac sie. Nie jednych nauczyła krycznego myślenia. Wartosci przekazane pozostaną w pamięci na całe życie.

    OdpowiedzUsuń
  8. Bardzo smutna wiadomość. Wyrazy wspòłczucia dla bliskich Pani Profesor. Wykłady pozostaną na zawsze w pamięci. Wielki szacunek za to jak prowadziła wykłady. Zawsze przygotowana, dawała z siebie 200%. Trzeba bylo aktywnie sluchać, wypowiadac sie. Nie jednych nauczyła krycznego myślenia. Wartosci przekazane pozostaną w pamięci na całe życie.

    OdpowiedzUsuń
  9. Wyrazy współczucia dla rodziny.Pani Profesor była wspaniałą osobą. Bardzo przykra wiadomość.

    OdpowiedzUsuń
  10. Na Twoje pożegnanie Tereniu...

    Mewa rozpacza w gdańskiej przystani
    strużką się toczy nadmorska mgła.
    Poranek zrosił Twój ogródek łzami -
    czy to Ty łkałaś, czy róża Twa?
    Marcowej nocy, po tej mlecznej drodze
    biegłaś z nadzieją do rajskich przejść,
    bo nie miał kto w niebiańskim ogrodzie
    małym aniołkom warkoczy pleść.
    Domem Twym teraz został dwór niebieski,
    gdzie gwiezdny obłok wiecznym morzem płynie,
    i nie powrócisz już na ludzkie ścieżki -
    w chórze aniołów nową masz rodzinę.
    Ślę Ci paciorki wierszy ponad chmury,
    nutki piosenki utkane w zaklęcia
    i barw paletę wiosennej natury,
    byś je chwyciła w swe ciepłe objęcia.
    Tam, gdzie nieboskłon drapie zimny granit,
    słowa ostatnie wysyłam w przestworza,
    smutnych mgieł lament zadziwiony zamilkł,
    gdy nowej gwiazdy blask rozpalił zorze.

    Dziękuję Ci za to, że miałaś czas dla innych, choć spalałaś się służąc innym. Zbudowałaś dzieło trwalsze od spiżu. Przekazane przez Ciebie wartości zostaną z nami.
    Prof. zw. dr hab. Maria Pąchalska

    OdpowiedzUsuń
  11. Bardzo Wam wszystkim dziękuję.Jolanta Oilch

    OdpowiedzUsuń
  12. Na Oceanografii też Pani Profesor dała się poznać jako wspaniały pedagog, zarażając nas, akademikow, pasją do bardziej kreatywnego prowadzenia zajęć i twórczego myślenia o dydaktyce. Niech spoczywa w spokoju. Wyrazy współczucia dla najbliższych.

    OdpowiedzUsuń
  13. Z wiekim smutiem przeczytałem wiadomość o śmierci mojej wspaniałej koleżanki Teresy, z którą wiele lat wspólnie naukowo pod kierunkiem prof. Guldy pracowałem.
    Szczere wyrazy współczucia dla Pawła i dla najbliższych.

    Andrzej Itrych

    OdpowiedzUsuń

Jeśli masz zamiar kogoś obrazić, to zrezygnuj z komentowania.