piątek, 2 października 2020

Jak Niemcy zmienili edukację szkolną? cz.4

 


Kto zna język niemiecki, to oczywiście może sam zajrzeć na stronę portalu, z której przekładam syntetyczne charakterystyki najlepszych piętnastu szkół nominowanych do Nagrody Deutscher Schulpreis za ich najciekawsze i najlepsze rozwiązania dydaktyczno-wychowawcze w 2019 r. 

Do konkursu zakwalifikowano piętnaście szkół różnego typu - od podstawowych po zawodowe i ogólnokształcące gimnazja, ale tylko trzy z nich zostały nagrodzone Certyfikatem Najlepszej Szkoły 2019 i kwotą 20 tys. Euro w czasie ceremonii 23 września 2020 r.  

 

7. Szkoła zawodowa w Einbeck 

Tym, co wyróżnia tę szkołę i co spowodowało, że została ona rekomendowana do nagrody, są prowadzone w niej zajęcia z matematyki w Escape Room.  Pewnie w Polsce trudno byłoby dzisiaj przekonać do tego rozwiązania ze względu na tragedię, jaka rozegrała się jakiś czas temu w jednym z Escape Romm'ie, w którym śmierć poniosły nastolatki. Jednak ta bardzo atrakcyjna forma uczenia się przez przeżywanie, przygodę, pokonywanie tajemnic i negatywnych emocji w Einbeck zyskała sobie ogromną popularność.    

W szkołach zawodowych (BBS) Einbeck pracuje się od szeregu lat nad doskonaleniem metod i form kształcenia ze względu na uczniów, by chcieli uczyć się tego, co może im wydawać się mało istotne lub zbyt trudne. Nauczyciele są tu bardzo otwarci na informację zwrotną swoich podopiecznych (Feedback). Oto przekład na ten temat artykułu Florentine Anders: 

Innowacyjne sale dydaktyczne Berufsbildenden Schulen (BBS) Einbeck znajdują się w mieście znanym z wielu warsztatów, firm produkcyjnych, w tym browaru - Einbeck w Niedersachsen. 

Do szkoły zawodowej uczęszcza 1.282 uczniów w dużej mierze z tego regionu. W szkole zatrudniono 94 nauczycieli i 7 specjalistów, którzy muszą zapewnić kształcenie w 65 oddziałach. Są tu przygotowywani do pracy w wybranym przez siebie jednym z ponad dwudziestu zawodów. W tej placówce młodzież spoza niej może przystąpić do egzaminu na poziomie szkoły głównej lub szkoły realnej, szkoły średniej I stopnia, a także mogą przystąpić do egzaminu maturalnego czy egzaminu zawodowego po szkole średniej upoważniającego do studiów w wyższych szkołach zawodowych. 

W strukturze szkoły znajdują się cztery typy szkół: Gimnazjum Zawodowe i Technologii Roślin, Techniki Malarskiej, Pedagogiki Społecznej – Opieki – Gospodarstwa Domowego, Gospodarki i Informatyki. Wiele z tych ofert edukacyjnych jest wyjątkowych w Niemczech, a realizowanych w tym właśnie regionie, jak np. kształcenie w zakresie  technologii roślin. Szkoły Einbeck reklamują te specjalności we wszystkich możliwych kanałach komunikacyjnych. 

BBS Einbeck są szkołami, dla których wiodącym przesłaniem jest „uczyć się dla życia“. Nic dziwnego, że do procesu kształcenia włączane są różne podmioty edukacyjne ze środowiska pozaszkolnego, jak np. centrum edukacji zawodowej w lokalnym browarze . Szkoły mają wielu zagranicznych partnerów w USA, Austrii i Polsce, dzięki którym uczniowie mogą odbywać u nich praktykę zawodową.

Motto szkół zobowiązuje także do zmian w kształtowaniu zajęć dydaktycznych, które powinny mieć sens, być zorientowane praktycznie, by młodzież mogła dzięki temu uzyskiwać konieczne kompetencje np. w zakresie produkcji środków spożywczych czy tworzenia przyjaznych dla pszczół biotopów. Na matematyce uczniowie organizują zajęcia w Escape Room'ie, w którym musza rozwiązywać logiczne zadania bazujące na kryminalnych scenariuszach.

Gry z przedsiębiorczości sprzyjają uczeniu się zawodu sprzedawcy zaś w ramach zajęć z praktyki gospodarczej młodzież tworzy plan szkolny, ale i prowadzi diagnozę rynku pracy czy wydaje kalendarz szkolny. Corocznie odbywają się na terenie tych szkół targi edukacyjne ze 100 wystawcami. Efektem tego są także stanowiska doradztwa zawodowego, które organizowane są we współpracy z pedagogami społecznymi  z tej szkoły. Uczniowie mogą uzyskać u nich wsparcie i pomoc w kwestiach także życiowych.

Nauczyciele tego zespołu szkół starają się regularnie pozyskiwać opinie uczniów na temat edukacji w tej placówce. Dzięki temu powstały m.in. niezwykle sensowne i poważnie traktowane spersonalizowane ewaluacje zajęć. Przynajmniej raz w roku nauczyciele poddawani są przez uczniów ewaluacji, zaś jej wyniki stanowią podstawę do wspólnej rozmowy i analiz między dyrekcją szkoły a pedagogami. 

Od 10 lat szkoła pracuje zgodnie z powyższą koncepcją, która okazała się efektywną. Poziom zadowolenia uczniów z zajęć wzrósł o pięć procent po wprowadzeniu ewaluacji. Oczywiste jest, że poziom zadowolenia uzależniony jest od kształtowania pozytywnych stosunków międzyludzkich w szkole. Uczniowie mają poczucie poważnego traktowania przez nauczycieli. Wskaźnik w tym zakresie wzrósł na przestrzeni ostatnich lat z 67,4 do 78,7 proc.


8. Szkoła Europejska w Wiesbaden 

Ucieszył mnie fakt, że wśród nominowanych do wyróżnienia znalazła się Szkoła Europejska z Wiesbaden. Moja adiunkt z Zakładu Pedagogiki Porównawczej prowadzi akurat badania tego typu  szkół. 

Proces kształcenia akurat w tej placówce jest budowany na edukacji muzycznej. Werble, gitary i inne instrumenty muzyczne są środkiem dydaktycznym, który ma wzmacniać proces uspołecznienia uczniów. Jest to szkoła  podstawowa, której nauczyciele chcą wspierać uczniów z bardzo zróżnicowanych socjalnie i kulturowo środowisk. Przybliżam jej charakterystykę tłumacząc artykuł Caroliny Simon

Szkoła Europejska jest usytuowana w dzielnicy miasta o najwyższym wskaźniku ubóstwa i rodzin emigranckich, toteż jest nawet określane to środowisko jako "Tygiel szmelcu" (ein Schmelztiegel". Przenoszą się z tej dzielnicy do centrum miasta nawet artyści i rzemieślnicy. 
Do szkoły uczęszcza 403 uczniów. Jedna czwarta z nich wymaga wsparcia w zakresie znajomości języka niemieckiego, toteż dyrekcja stara się, by klasy były jak najmniej liczne, jak to tylko jest możliwe. Niektóre z nich mają nawet dwóch nauczycieli. 

Drzwi do szkoły są przez cały dzień  otwarte dla dzieci i ich rodziców. Mogą korzystać z pracowni, by po lekcjach w nich majsterkować , korzystać z sal z klockami lego. Są tu także dostępne dla nich pomieszczenia klubowe, w których mogą czytać prasę czy książki. 

W strukturze szkoły podstawowej jest certyfikowana Szkoła Muzyczna, która oferuje dzieciom udział w licznych projektach muzycznych. Placówka współpracuje z Szkołą Muzyczną i Artystyczną w Wiesbaden oferując naukę gry na gitarze, keybordzie, instrumentach perkusyjnych. Dzieci wraz z rodzinami mogą tu brać udział w wieczornych koncertach muzycznych.

Specyfiką tej szkoły jest uczęszczanie do niej dzieci z 36 państw. Jako Szkoła Europejska integruje zatem na co dzień wszystkich swoich uczniów we wspólnotę. Ideą szkół europejskich w Hesji jest jednoczenie dzieci i młodzieży i powodowanie, by były nią nie tylko zafascynowane, ale i ją praktykowały w swoim życiu. 

Naturalnie, dzieci z innych państw uczą się w tej szkole także swojego macierzystego języka w ramach odrębnych zajęć z tureckiego, włoskiego czy portugalskiego. Zajęcia z „Uczenia się  społecznego" (Soziales Lernen) są prowadzone przez profesjonalistów - pedagogów społecznych . Tym samym ma miejsce uspołecznienie, które przekłada się na wzmacnianie wspólnot w ramach klas szkolnych. Dzieci uczą się rozwiązywania konfliktów oraz zrozumienia ich zaistnienia na tle różnic kulturowych.

Rodzice uczniów są intensywnie włączani do współpracy, zarówno w trakcie organizowanych festynów sportowych jak i przygotowując dla dzieci wypieki. Raz w roku mogą rodzice uczestniczyć w specjalistycznych wykładach ekspertów różnych dziedzin a poruszających najbardziej aktualne i ciekawe zagadnienia np. techniki uczenia się, kompetencje medialne  itp. Także rodzice są zapraszani do szkoły jako eksperci, aby opowiedzieli o swoim zawodzie lub przybliżyli najbardziej charakterystyczne dla ich kultury ojczystej wydarzenia, obyczaje czy rytuały. 

Edukacja w Szkole Europejskiej nie ogranicza się tylko do jej ram terytorialnych. Dzięki sieci szkół tego typu uczniowie już od czwartej klasy uczestniczą w wymianie rówieśniczej np. z uczniami Nikolaischule in Görlitz. W ramach programu Erasmus+  mogą przebywać w domach rodzinnych swoich rówieśników w Turcji, we Włoszech czy w Finlandii.
W powyższej szkole nie wystawia się stopni i świadectw z ocenami.  Od pierwszej klasy prowadzone są jedynie oceny opisowe, w których informuje się każdego ucznia o indywidualnych postępach. Na koniec roku dzieci otrzymują opisowe świadectwo kompetencyjne („Kompetenzorientierte Zeugniss“), które zawiera zarazem uwagi dotyczące postaw wobec pracy i zachowań. 

    Dodatkowo, co pół roku odbywają się w szkole wspólne, trójstronne rozmowy: uczeń - jego rodzice-nauczyciel, w trakcie których wzmacnia się dzieci oraz zachęca do samooceny. Wspólnie ustala się  pod koniec rozmowy cele, które powinny być realizowane w szkole i w domu przez następne półrocze. Formularze z zapisem najważniejszych danych z tych rozmów poddawane są później ewaluacji przez nauczycielskie kolegium.

     Oprócz tych półrocznych analiz osiągnięć wprowadzono też tygodniowe plany indywidualnego wspierania kompetencji  uczniów oraz intensywnego konsultowania samoocen i informacji zwrotnych między uczniami a ich nauczycielami. Dzięki temu nie tylko uczniowie, ale i ich nauczyciele orientują się, na jakim są poziomie realizacji programu kształcenia i rozwoju. Uczniowskiej ewaluacji podlegają także zajęcia dydaktyczne. Efektem tych rozwiązań ma być wspieranie samodzielności uczniów w procesie uczenia się.