pedagog

  (Pamięci historyków oświaty i wychowania. Oprac. we współpracy z ChatGPT (OpenAI), na podstawie dostarczonych reprodukcji) W odstępie kilku dni odeszli dr  Bożenna Michalik i prof. Franciszek Antoni Marek — dwoje badaczy, którzy poświęcili lata życia poznawaniu dziejów wychowania i szkolnictwa. Bożenna Michalik zmarła 28 września, Franciszek Marek 4 października 2026 roku. W chwili pożegnania stopnie naukowe, stanowiska i wyróżnienia ustępują miejsca myśli o ludziach, o ich pasji poznawczej, cierpliwości w docieraniu do źródeł oraz o pokoleniach studentów, którym przybliżali przeszłość edukacji. Historia wychowania wymaga szczególnej uważności. Za dokumentem, szkolnym programem, korespondencją czy zapisem bibliograficznym trzeba dostrzec człowieka: jego nadzieje, ograniczenia, odpowiedzialność, czasem odwagę. Trzeba odtworzyć świat, którego uczestnicy nie mogą już sprostować naszych interpretacji. Oboje podejmowali ten trud, pozostawiając prace, do których kolejne pok...

  Państwo potrafi oddać hołd ofiarom, a następnie pozostawić je poza wyraźnie nazwanymi treściami szkolnej edukacji. Między uroczystą uchwałą Sejmu III RP a lekcją historii rozciąga się przestrzeń, w której pamięć może ponownie zniknąć. Tę właśnie sprzeczność odsłaniają wystąpienia prof. Tadeusza Nasierowskiego z Uniwersytetu Medycznego w Warszawie i dr. Macieja Jabłońskiego z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy w trakcie Seminarium poświęconego przywracaniu pamięci o osobach zamordowanych podczas niemieckiej okupacji z powodu choroby psychicznej lub niepełnosprawności intelektualnej. W centrum tego wydarzenia znalazło się pytanie o ludzi, którym najpierw odebrano prawo do życia, a których los przez dziesięciolecia pozostawał na marginesie społecznej świadomości. Ich historię znali badacze, przechowywały ją dokumenty i miejsca zbrodni. Trudniej było zapewnić jej trwałą obecność w powszechnej edukacji. Powraca zatem pytanie: czyja śmierć staje się obowiązkową wiedzą kolej...

      Strajki młodzieży we Francji uświadamiają nam moment, w którym zaniedbanie materialnych i pedagogicznych warunków uczenia się i nauczania przeobraża się w doświadczenie nierówności, a nierówność w polityczną socjalizację sfrustrowanej młodzieży.  Szczególnie znamienna jest wypowiedź cytowanej przez „Le Monde” nauczycielki z Saint-Denis. Jej uczniowie doświadczają tego, że otrzymują „coraz mniej praw a coraz więcej obowiązków”. Zdaniem nauczycielki dodatkowym zapalnikiem stał się tegoroczny zakaz telefonów komórkowych .  Niezależnie od oceny samego zakazu jest to interesujący sygnał, skoro spór przestaje dotyczyć wyłącznie braków kadrowych szkół, ale dotyka relacji między dorosłymi a młodzieżą oraz praw młodych ludzi do współdecydowania o instytucji, w której spędzają znaczną część życia. Co więcej, reakcja francuskiej władzy wobec strajkującej młodzieży może wpływać na tę dynamikę. „Le Monde” pisze już o „bascule” (punkcie zwrotnym) i wskazuje, że rząd cor...

  Francuskie media traktują już protest licealistów jako poważny kryzys społeczny i polityczny, ale nie są zgodne co do jego interpretacji. Co ciekawe, dominującym określeniem nie jest jeszcze révolte  (rewolta), lecz raczej mobilizacja rozgniewanych uczniów szkół średnich do wyrażenia w proteście niezadowolenia. Sam język opisu jest częścią sporu o znaczenie wydarzeń.  Dzięki AI mogłem przyjrzeć się tym wydarzeniom z perspektywy pedagogicznej a nie politycznej. W „Le Monde” wyraźnie rozdziela się źródła protestu od jego późniejszej eskalacji. Redakcja podkreśla, że początkiem były bardzo konkretne doświadczenia uczniów: braki nauczycieli, przepełnienie klas, zły stan budynków, przeciążone plany zajęć, lęk przed Parcoursup i poczucie, że szkoła nie daje wszystkim równych warunków.  Komentarz redakcyjny z 2.10.2026 roku ma znamienny tytuł: „Il aurait fallu commencer par écouter les élèves” – należało zacząć od wysłuchania uczniów. Jednocześnie „ Le Monde ” od...

  ( źródło i nauguracja roku akademickiego 2026-2027 na Wydziale Nauk o Wychowaniu UŁ) Pierwszy raz inauguracja roku akademickiego na Uniwersytecie Łódzkim została zastąpiona formułą międzyuczelnianego partnerstwa  w 2023 roku.  Ówczesna pani rektor - prof. Elżbieta Żądzińska odstąpiła od tradycji organizowania ogólnouczelnianej inauguracji roku akademickiego. Wcześniej uczeni, studenci, pracownicy administracji spotykali się jako jeden uniwersytet, by wspólnie z władzami uczelni uczestniczyć w uroczystym rozpoczęciu roku akademickiego.  W Uniwersytecie Łódzkim brak ogólnouniwersyteckiej ceremonii rozpoczęcia roku akademickiego został od kilku lat zastąpiony wydziałowymi inauguracjami z udziałem rektora lub jednego z prorektorów.  W trakcie wydziałowej uroczystości odbywa się immatrykulacja studentów studiów I,  II i III stopnia.  Nowa forma rozpoczęcia roku akademickiego dotyka kwestii przywiązania części kadr akademickich do uprzedniego ceremoni...

          Gorąco polecam dostępny online wykład prof. Jerzego Bralczyka p.t. "O języku specjalnie".  Tytuł nie jest przypadkowy, bowiem był to wykład inaugurujący rok akademicki 2026/2027 w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Wystarczy odtworzyć relację z tej uroczystości (od 1:00:45), do której JM Rektorka prof. APS dr hab. Barbara Marcinkowska zaprosiła specjalnego Gościa o wygłoszenie pierwszego w nowym roku akademickim wykładu.  Chciałbym, żeby wszyscy, lub chociażby większość nauczycieli akademickich, którzy będą prowadzić zajęcia dydaktyczne w swoich uczelniach, mieli specjalną motywację i satysfakcję ze spotkania z młodzieżą akademicką, jaką zaprezentował w swoim wystąpieniu wybitny uczony i mówca prof. Jerzy Bralczyk. Po wysłuchaniu jego wykładu pojawiło się pytanie: Czy pedagogika specjalna może być ujmowana jako specjalna pedagogika?  W sensie swoistości tej pedagogiki pytanie jest retoryczne. ...