Przed nami XII Ogólnopolski Zjazd Pedagogiczny, który co trzy lata
organizuje Polskie Towarzystwo Pedagogiczne w tym roku wraz z Wydziałem Nauk
Społecznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.
Wiodące
hasło Zjazdu to „Człowieczeństwo jako problem pedagogiki i zadanie
wychowania
Organizatorzy
zwracają w swoim komunikacie „(…) uwagę na dwa kulturowe konteksty, w których
wyraźnie ujawnia się kwestia człowieczeństwa. Pierwszy kontekst dotyczy
zjawiska detradycjonalizacji, zaś drugi idei tak zwanego ludzkiego liberalizmu.
Oba konteksty mogą być potraktowane jako ramy konceptualne, w których pytanie o
człowieczeństwo najpierw się pojawia, a następnie staje się przedmiotem
pedagogicznego namysłu. Uzasadnieniem potrzeby, czy wręcz konieczności takiego
namysłu, jest kluczowa rola edukacji, zarówno w procesach odchodzenia od wielu
dotychczasowych tradycji, jak i ciągłego pytania o aktualność i użyteczność
historycznych wartości w życiu jednostek oraz społeczeństw.
W
niniejszym Komunikacie chcemy zwrócić zwięźle uwagę na dwa kolejne wątki, które
również rzucają interesujące światło na zagadnienie człowieczeństwa. Oba
dotyczą komunikacji międzyludzkiej, z jednej strony jej wynaturzeń, z drugiej –
szans na przywrócenie jej dojrzałej skuteczności. Wynaturzeniem komunikacji
jest mowa nienawiści, uznawana współcześnie za jedno z głównych źródeł
emocjonalnych zranień człowieka, z drugiej zaś wynikających z nich podziałów w
łonie społeczeństwa.
Problem
z mową nienawiści, jak pokazał to już kilkadziesiąt lat temu Leszek Kołakowski,
polega na tym, że jest ona zazwyczaj dobrze ukryta za szlachetnymi hasłami
budowania nowego, lepszego świata. Mówiąc o naglącej potrzebie podjęcia takiego
przedsięwzięcia, dodaje się jednocześnie, że są jednostki i grupy, które stoją
na drodze dochodzenia do tego wzniosłego celu, przeszkadzają i spowalniają
marsz ku doskonałej przyszłości. Nienawiści do tych ludzi nie głosi się wprost,
daje się jednak wyraźnie do zrozumienia, że bez nich byłoby lepiej, a życie
mogłoby wreszcie rozkwitnąć.
Nie
możemy zapominać, że zawsze byli, są i prawdopodobnie będą tacy „wychowawcy”,
którzy będą głosili tego rodzaju nienawiść. Szansą na przywrócenie dojrzałej
skuteczności komunikacji między ludźmi są te wszystkie inicjatywy, w których
poważnie traktowany jest dialog jako narzędzie dochodzenia do wspólnych
znaczeń. Do prowadzenia takiego dialogu najlepiej przygotowani są ludzie
koncyliacyjni, świadomi tego, że przystępując do rozmowy trzeba być gotowym nie
tylko na rozwiązania kompromisowe (co jest oczywiste), ale także na
poszukiwanie nowych płaszczyzn porozumienia, zgody i współpracy.
Te
nowe płaszczyzny są często jeszcze nieznane na początku dialogu, wyłaniają się
one krok po kroku w miarę, jak wolność każdego z jego uczestników dojrzewa.
Prowadzi to do uświadamiania sobie przez ludzi wielokrotnie potwierdzanej
prawdy, że podstawowym warunkiem wolności jest pokój, zaś wojna zawsze
ogranicza naszą wolność, niekiedy nawet – poprzez głębokie traumy – na wiele
pokoleń.
Dzisiaj
potrzebujemy wychowawców koncyliacyjnych, w równym stopniu zatroskanych o
wolność i pokój, na poziomie jednostkowym i społecznym. Kwestie powyższe,
podobnie jak te, które wybrzmiały w Komunikacie 1., są możliwymi rozwinięciami
hasła zbliżającego się Zjazdu. Kolejne na pewno pojawią się podczas naszych
wspólnych debat, w których będziemy wspominać autora tego hasła – prof. Zbigniewa
Kwiecińskiego, Przewodniczącego Honorowego PTP, który odszedł od nas w
sierpniu tego roku. XII Zjazd Pedagogiczny będzie pierwszym Zjazdem bez udziału
Pana Profesora.
W
ciągu ostatnich sześciu miesięcy podjęliśmy szereg ważnych przedsięwzięć, które
znacząco przygotowały nas do nadchodzącego wydarzenia. Chcemy w tym miejscu
podzielić się z Państwem informacjami na ten temat. Będziemy pracować w
jedenastu sekcjach:
1.
Wychowanie człowieka jako podstawowy problem pedagogiki
2.
Wymiary kształcenia i wychowania w kontekście idei edukacji zintegrowanej i
całożyciowej
3.
Wielość wyzwań edukacyjnych w kontekście transmisji i zmiany kulturowej
4.
Socjalizacja i wychowanie człowieka jako siły opóźniające lub przyspieszające
rozwój społeczeństwa
5.
Pedagogika i pedagogie wobec zagrożeń i nadziei utopii edukacyjnych
6.
Wychowanie ku wolności: wyjście poza determinizm w kierunku pluralizmu myślenia
i pogłębionego spotkania z Innymi
7.
Kształcenie, wychowanie i opieka wrażliwe na dynamikę i różnorodność
dzieciństwa
8.
Wychowanie i inne formy ludzkiego wsparcia uwzględniające kruchość człowieka i
jego ograniczenia
9.
Wychowanie wobec pedagogicznych pytań o nienawiść i doświadczanie zła
10.
Pedagogika wobec pytań o człowieka w dobie świata cyfrowego i sztucznej
inteligencji
11.
W poszukiwaniu istoty wychowania w kontekście pogłębiającej się krytyki
antropocentryzmu.
Ich
szczegółowy opis znajduje się na stronie Zjazdu pod poniższym adresem w
zakładce „Sekcje”: zjazdpedagogiczny2025.uwm.edu.pl
Nie czekajcie do ostatniego terminu rejestracji na Zjazd, tylko dokonajcie tego w najbliższym czasie, żeby pomóc Organizatorom w przygotowaniu logistyk tak ważnego w naszym środowisku wydarzenia. Przewodniczący jedenastu sekcji czekają na zgłoszenia wystąpień.