pedagog

  Polska szkoła przypomina dziś budynek z dziurawym dachem. Deszcz leje się do środka, wiatr hula po korytarzach, a politycy z zapałem malują elewację, przekonując, że to wielka rewolucja w polskiej edukacji. Kolejna lista lektur, zakaz prac domowych, nowe „godziny” – to wszystko kosmetyka, która nie chroni ani uczniów, ani nauczycieli przed codziennym chaosem. Nauczyciele mówią wprost: „to nie podwyżka, tylko waloryzacja” , „prestiż to porażka” , „jesteśmy figurantami w cudzej reformie” . Ich głosy kontrastują z ministerialnym językiem sukcesu, w którym każde pudrowanie systemu przedstawiane jest jako historyczna zmiana. Opór, który płynie z pokoju nauczycielskiego, nie jest więc kaprysem, ale reakcją na odbieranie autonomii i degradację prestiżu zawodu. Socjologowie edukacji od dawna ostrzegali przed tą pułapką. Pierre Bourdieu zauważał: „The function of the educational system is to conceal from itself and from others the social functions it performs” (1977). Innymi słowy ...

  Czesi wiedzą, jak się patrzy szkole na ręce Wiecie, co lubię u Czechów? To, że mają w sobie taki spokój i zdrowy rozsądek, a jednocześnie potrafią zrobić coś, co w Polsce wydaje się science fiction. Otóż oni systematycznie badają poziom wykształcenia dzieci i młodzieży. Tak, systematycznie a nie raz na dekadę, nie przy okazji badań PISA czy kolejnej afery, tylko regularnie. A potem te wyniki… publikują w prasie codziennej! U nas gazetę otwierasz i masz kolejny dramat polityczny, a u nich infografika (mapka), w którym regionie dzieci lepiej ogarniają matematykę i język ojczysty. Infografika zamiast sensacji Przed rozpoczęciem roku szkolnego Czesi wypuszczają infografikę. Serio. Można na niej zobaczyć, w których województwach dzieciaki najczęściej sprawiają problemy wychowawcze i jak to się przekłada na ich wyniki w nauce. U nas? No cóż… my wolimy być zaskakiwani, bo po co wiedzieć wcześniej, że szkoła ma kłopoty, nauczyciele są fatalnie wynagradzani, wypaleni zawodowo, skoro możn...

  Wyobraź sobie: nauczyciela, który co kilka lat słyszy: „od jutra zmiany w programie”; ucznia, który raz ma uczyć się w duchu „kompetencji kluczowych”, innym razem „tradycyjnych podstaw”; samorządowca, który próbuje dostosować szkoły do kolejnych wytycznych. Czy to tylko polska codzienność? Nie – podobne historie dzieją się w wielu krajach.  Reformy edukacji wędrują, zmieniają się i napotykają bariery, a my często widzimy tylko ich fragment. Wspólnie z prof. Inettą Nowosad napisaliśmy książkę, która odkrywa kulisy tego procesu. „Strategie, przepływy i bariery reform edukacyjnych. Studia z pedagogiki porównawczej”. To nie jest kolejny suchy opis systemów szkolnych. To opowieść o strategiach i inspiracjach, które przekraczają granice, o globalnych napięciach, które wpływają na lokalne szkoły, i o tym, jak krytycznie patrzeć na sens i bezsens reform.  Każda kolejna „wielka reforma” szkoły budzi emocje, spory i nadzieje. Niewielu z nas zastanawia się, skąd te pomysły pr...

   Polska polityka oświatowa od dawna ma niewiele wspólnego ani z nauką, ani z kulturą, ani z pedagogiką praktyczną. Jeszcze mniej ma z polityką pojmowaną jako racjonalna troska o dobro wspólne. Nie oznacza to jednak stagnacji. Każda kolejna ekipa partyjna, obejmując resort edukacji, coś zmienia – ale zawsze we własnym interesie, nigdy w interesie uczniów czy nauczycieli. Coś buduje, coś rujnuje, ale zawsze w logice krótkotrwałych korzyści politycznych. Dlatego nie ma sensu czekać na zgodę edu-biurokratów z centrali czy samorządowych urzędów. Sednem ich działania jest bowiem nie wspieranie, lecz blokowanie: stawianie barier, mnożenie przeszkód, tłumienie inicjatyw. Urzędnicy MEN, kuratoriów czy samorządów, a nierzadko także dyrektorzy – strażnicy tego swoistego  nadzoru pedagogicznego  (czyż sama ta penitencjarna nazwa nie mówi wszystkiego?) – zawsze z podejrzliwością traktowali oddolne, autorskie pomysły nauczycieli. Zamiast rozniecać płomień, gasili iskrę. Na przek...

  Podtytuł drugiego już wydania książki  Haralda Lescha i Klausa Zierera   jednoznacznie zrywa ze szkołą jako panoptikonem władztwa partyjno-politycznego, jeśli jeszcze komuś zależy na tym, by w szkołach wreszcie zmienił się proces kształcenia.  DOBRE KSZTAŁCENIE WYGLĄDA INACZEJ . Musimy w lekturze książki uwzględnić standardy edukacji szkolnej w Niemczech, których polska oświata jeszcze długo nie osiągnie ze względu na fatalne jej finansowanie w każdym wymiarze i sferze funkcjonowania.  Skoro jest tak dobrze w kraju naszych zachodnich sąsiadów, to dlaczego chcą zmieniać swoje szkolnictwo? Powody są następujące: pogarszają się osiągnięcia szkolne w zakresie czytania, liczenia i w naukach przyrodniczych, a po pandemii gorsze są wyniki w zakresie aktywności fizycznej oraz poziomu psychospołecznego rozwoju dzieci i młodzieży. To oznacza, że w edukacji musimy reorientować cele kształcenia.   Nie wystarcza już to, że klasy są mniej liczne, kadra n...

  ROBERT ČAPEK  należy w czeskim środowisku nauczycielskim do tych, którym zależy na tym, aby szkoła nie była dla uczniów toksycznym środowiskiem, ale sprzyjała ich rozwojowi indywidualnemu oraz ich uspołecznieniu. Z końcem minionego roku ukazała się jego książka pt. "Aby szkoła (nie)szkodziła. Przewodnik dla uczniów, rodziców i dobrych nauczycieli" (Brno, 2024), którą napisał wspólnie z nauczycielką  Štěpánka Cimlová . Autorski duet jest rzeczywiście niepowtarzalny, gdyż niezwykłe są ich życiorysy, a ich oświatowa aktywność w mediach społecznościowych wywołuje skrajne emocje.  Oboje są nauczycielami z ponad dwudziestoletnim stażem i kreatywnym doświadczeniem zawodowym w szkolnictwie podstawowym, średnim i dla dorosłych. Štěpánka  pisze o sobie z dużym dystansem prezentując się w takich mediach społecznościowych jak  TikTok ,  Instagram ,  Facebook  czy  YouTube  pod pseudonimem Szczekanka the Nauczycielka (...