Posty

Wyświetlanie postów z września 14, 2025

Poszukiwanie człowieka w dydaktyce – dlaczego polska szkoła wciąż tkwi w pułapce formalizmu?

Obraz
XII Ogólnopolski Zjazd Pedagogiczny w Olsztynie stanowił ważny dowód na nieobecną w polskiej polityce oświatowej pedagogikę jako naukę. Doskonale pokazała to m.in. prof. dr hab. Dorota Klus-Stańska z Uniwersytetu Gdańskiego.     Kiedy mówimy o edukacji, najczęściej przychodzą nam do głowy pytania: Czego uczymy? Jak uczymy? Kto uczy? Rzadziej zastanawiamy się,  czy sposób, w jaki myślimy o uczeniu się, naprawdę odpowiada złożoności ludzkiego doświadczenia . Właśnie temu poświęcony był jej referat, toteż mój wpis jest oddaniem istoty krytycznej refleksji nad polską dydaktyką, która wciąż pozostaje - zdaniem Profesorki - pod silnym wpływem przestarzałych paradygmatów. Na co zwracała uwagę?  Co wniosła psychologia i pedagogika światowa do procesu uczenia się?  Na świecie już od połowy XX wieku psychologia poznawcza, antropologia kulturowa, filozoficzna i socjologia edukacji mocno zmieniły spojrzenie na proces uczenia się. Badania potwierdzają, że ...

Współczesne wyzwania pomocy społecznej – jak nie zgubić człowieka w systemie?

Obraz
  Czy system pomocy społecznej w Polsce nadąża za realnymi problemami ludzi? To pytanie powraca coraz częściej zarówno wśród ekspertów, jak i w codziennych rozmowach pracowników socjalnych czy samych osób korzystających ze wsparcia. Pomoc społeczna w naszym kraju ma już ponad 100-letnią tradycję. Przez dekady kształcono całe pokolenia pracowników socjalnych, którzy stawali przy boku najbardziej potrzebujących. Dziś jednak stoimy w punkcie zwrotnym, bowiem jedni twierdzą, że system wymaga gruntownej przebudowy, inni zaś bronią instytucji, które przez lata były gwarantem bezpieczeństwa. Dwie wizje przyszłości Z jednej strony słyszymy, że obecne rozwiązania nie odpowiadają na potrzeby współczesnych obywateli. Coraz częściej mówi się o usługach społecznych „szytych na miarę”, dostępnych w jednym miejscu, bez konieczności biegania od drzwi do drzwi. Z drugiej strony wielu podkreśla, że to właśnie tradycyjne instytucje z konkretnym adresem, pracownikami i tradycją dają poczucie st...

Rozżarzone zagadki humanistycznej narracji na XII Zjeździe Pedagogicznym w Olsztynie

Obraz
  (źródło: UWM) Dawno nie uczestniczyłem w tak perfekcyjnie zorganizowanej debacie pedagogów, filozofów, socjologów, teologów i  psychologów, którzy wyrazili gotowość aktywnego uczestniczenia w XII Ogólnopolskim Zjeździe Pedagogicznym. W tegorocznej edycji organizatorem jest środowisko pedagogów z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, któremu przewodzi prof. UWM Joanna Ostrouch-Kamińska. Ma genialny zespół współpracowników, bowiem nie ma uczestnika debaty, który nie byłby zachwycony nie tylko znakomitą organizacją obrad, ale i bardzo wysokim poziomem wystąpień plenarnych i w sekcjach.     Zamiast iść na spacer nad piękne jezioro w Kortowie, prawie 300 osób wysłuchiwało w pięknej Auli Kongresowej Centrum Konferencyjnego UWM wystąpień, do których będę nawiązywał w blogu, gdyż dotyczyły one centralnego tematu "Człowieczeństwo jako problem pedagogiki i zadanie wychowania". Naukowe skupienie na tym zagadnieniu przedstawicieli kilku...

Medal za Zasługi dla Rozwoju Polskiej Pedagogiki dla Profesora Andrzeja Olubińskiego

Obraz
  em. Profesor dr hab. Andrzej Olubiński z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie został wyróżniony przez Komitet Nauk Pedagogicznych PAN "Medalem za Zasługi dla Rozwoju Polskiej Pedagogiki". Olsztyńska pedagogika miała to szczęście, że profesorowie tytularni Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zasilili jej kadry i poszerzyli zakres badań naukowych, tworząc nowe szkoły badawcze, a tym samym przyczynili się do powstania Uniwersytetu. Mam tu na uwadze profesorów - pedagoga społecznego -  Stanisława Kawul ę  (1939-2014), pedagoga resocjalizacji - prof.  Czesława Kosakowskiego   (1940-2021), teoretyka wychowania prof. Józefa Górniewicza  oraz prof.  Andrzeja Olubińskiego .  Niezależnie od osiągnięcia wieku emerytalnego A. Olubiński jest aktywny naukowo . Swoją karierę akademicką rozpoczynał jako asystent Instytutu Pedagogiki UMK w Toruniu w 1973 roku.  Z okazji jubileuszu została wydana monografia pod re...

Myślenie krytyczne tylko dla myślących

Obraz
Dziś zaczynają się obrady XII Ogólnopolskiego Zjazdu Pedagogicznego na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Po 24 latach wracamy z olimpiadą myśli, wyników badań, z nadzieją na kolejny przełom formacyjny. Polecam zatem książkę wybitnego humanisty prof.dr.hab. Tadeusza GADACZA. Niech służy nowym pokoleniom w ich rozwoju. Filozoficzne studium  Tadeusza Gadacza pt. "Myślenie krytyczne" (Warszawa, 2024) otwiera cytat Rene Kartezjusza z "Rozprawy o metodzie właściwego kierowania rozumem i poszukiwania prawdy w naukach". Przekładu tej rozprawki na język polski, którego dokonała W. Wojciechowska, a ukazała się ona w 1970 roku, który kończył się tragicznymi wydarzeniami na Wybrzeżu w postaci krwawo stłumionych strajków i protestów robotników oraz zmianą ówczesnych władz. Niewielkiej objętości rozprawa Kartezjusza nie była wówczas objęta cenzurą, gdyż nie przewidywano istotnego wpływu jej treści na codzienne życie polskiego społeczeństwa...

Polska edukacja między stagnacją a kryzysem w świetle najnowszych raportów OECD "Education et Glance" z roku 2024 i 2025

Obraz
  (źródło: opracowanie własne z udziałem ChatGPT5) Co roku OECD publikuje raport Education at a Glance , który daje wgląd w kondycję systemów edukacyjnych na całym świecie. Porównując edycję z 2024 i 2025 roku, trudno nie zauważyć, że Polska znalazła się w miejscu, gdzie postęp miesza się z poważnymi problemami. Z jednej strony mamy powody do umiarkowanego optymizmu. Wydatki na edukację w Polsce wzrosły – z poziomu zaledwie 3,2–3,3% PKB w 2024 roku do 4,1% w roku 2025. To wciąż poniżej średniej OECD, ale krok w dobrą stronę. Rządzący lubią podkreślać, że Polska nadrabia zaległości, a większe nakłady mają zapewnić nowoczesne szkoły i lepsze warunki nauki. Ale za tymi liczbami kryją się problemy, które coraz trudniej ignorować. Największym z nich jest dramatyczny deficyt kadry nauczycielskiej. W 2025 roku w Polsce brakowało ponad 5,7 tys. nauczycieli, czyli niemal tylu, ilu co roku opuszcza uczelnie pedagogiczne. To nie jest już chwilowe zachwianie równowagi, lecz sygnał system...

Zmarł NAUCZYCIEL kadr kierowniczych oświaty - prof. dr Lechosław Gawrecki

Obraz
  (źródło foto: Oficyna Wydawnicza "Impuls")   Każdy, kto interesował się polityką oświatową, a szczególnie problematyką kształcenia i doskonalenia kadr kierowniczych w szkolnictwie, nie mógł nie zetknąć się z twórczością Profesora dra Lechosława Gawreckiego (1942–2025), wybitnego znawcy zarządzania oświatą, który odszedł od nas 11 września br. Jego studia, analizy i publikacje stanowiły przez dekady jeden z najważniejszych punktów odniesienia dla pedagogów, dyrektorów, badaczy i wszystkich, którzy poszukiwali pogłębionej refleksji nad funkcjonowaniem polskiego systemu edukacji. Choć sam nigdy nie pełniłem funkcji dyrektora szkoły czy przedszkola, to od lat sięgałem z wielkim zainteresowaniem po artykuły Profesora Gawreckiego, które ukazywały się w najważniejszych periodykach pedagogicznych: Głosie Nauczycielskim , Nowej Szkole , Neodidagmacie , Dyrektorze Szkoły , Horyzontach Edukacji i wielu innych. Publikacje te były nie tylko diagnozą problemów, ale także źródłem in...