Do jakich wartości wychowuje współczesne harcerstwo?

 

Co naprawdę liczy się dla harcerzy?

Z prowadzonych przeze mnie w 2025 roku badań deklarowanych przez harcerki i harcerzy wartości wynika, że najczęściej wskazują oni na rodzinę, zdrowie, przyjaźń i uczciwość. To właśnie te wartości są dla nich najważniejsze, nie jako abstrakcyjne hasła, ale jako codzienne doświadczenie. Religia i patriotyzm? Owszem, pojawiają się, ale zajmują dużo niższe miejsca w hierarchii. Dla wielu młodych nie są tak istotne, jak dla starszego pokolenia.

A co z instruktorami? Instruktorzy, ci, którzy mają przekazywać wartości, coraz częściej zmagają się z syndromem burn out. Kiedy brakuje sił, łatwiej jest mówić o tym, co sami przeżywamy w rodzinie, o przyjaciołach, zdrowiu, ale trudniej o przekaz idei, jeśli nie są one w nas żywe. To tłumaczy, dlaczego patriotyzm i religijność, choć zapisane w dokumentach, bywają w praktyce mniej widoczne.

Harcerstwo jako szkoła rezyliencji

Czy to źle? Niekoniecznie, bo w tej codzienności tkwi wielka siła. Dzięki metodzie małych grup, uczeniu w działaniu, wspólnym wyzwaniom harcerstwo uczy rezyliencji, radzenia sobie z kryzysami, przezwyciężania trudności, znajdowania wsparcia w grupie, a są to te doświadczenia, które budują u młodych ludzi jakość życia, poczucie sensu i odpowiedzialności społecznej. Harcerstwo od ponad stu lat deklaruje, że jego misją jest wychowywanie młodego człowieka,  kształtowanie charakteru przez stawianie wyzwań. W dokumentach ZHP znajdziemy wielkie słowa: patriotyzm, braterstwo, służba, wiara, sprawiedliwość. Ale jak jest w praktyce? Co tak naprawdę jest ważne dla dzisiejszych harcerzy i instruktorów?

To wartości bardzo praktyczne, związane z codziennym życiem i relacjami. Co ciekawe, religia i patriotyzm, choć mocno obecne w deklaracjach organizacji, znalazły się na dalszych miejscach. Harcerstwo nie zawsze wychowuje dokładnie do tych wartości, które zapisano w misji i prawie harcerskim. Ale wciąż wychowuje – do przyjaźni, uczciwości, troski o zdrowie i relacje. To wartości, które realnie kształtują młode pokolenie i które przygotowują je do życia w świecie pełnym wyzwań.

Może więc zamiast martwić się, że młodzi rzadziej powtarzają wielkie słowa, warto zobaczyć, że harcerstwo jest wciąż szkołą życia, rezyliencji i wspólnoty.