pedagog

    Co trzy lata powraca ten sam rytuał - OECD publikuje wyniki PISA, media ogłaszają zwycięzców i przegranych, politycy znajdują w tabelach potwierdzenie własnych reform, a komentatorzy zaczynają wskazywać kraje, na które „warto teraz odwiedzać i podglądać”. Raz takim wzorem była Finlandia, w międzyczasie pojawił się Singapur, a w 2026 roku coraz częściej wybrzmiewa w narracji niekompetentnych polityków Estonia.  Jedni mówią o sukcesie polskiej szkoły, inni o globalnym kryzysie edukacji, jeszcze inni o konieczności rozwijania ciekawości, wytrwałości, sprawstwa czy uczenia się w świecie cyfrowym.  Problem polega na tym, że im dalej odchodzimy od tego, co PISA rzeczywiście mierzy, tym łatwiej raport zamienia się z narzędzia badawczego w opowieść o świecie edukacji. A przecież istota monitoringu nienaukowych badań umiejętności piętnastolatków w ramach programu OECD-PISA jest stosunkowo prosta.  Badanie pozwala porównać, jak reprezentatywne populacje uczniów z różn...

  Dzisiejszy wpis-komentarz do raportu badań PISA 2025 uzasadnia w części I, dlaczego IBE-PIB NIE JEST GOTOWY NA PRZYSZŁOŚĆ. Czynię to w trosce nie tylko o IBE-PIB, ale i o prawdę, która jest manipulowana przez różne podmioty, w tym niekompetentnych publicystów. Dobrze się stało, że autorzy w/w raportu postawili w tytule znak zapytania, bo dzięki temu unikają odpowiedzialności za sens wydatkowania ponad 8 milionów złotych na kolejną edycję diagnozy, która nie ma istotnego znaczenia dla polskiej edukacji, a tym bardziej dla nauki.   PISA w swojej krajowej odsłonie jest przede wszystkim standaryzowanym badaniem diagnostycznym i monitoringowym, a nie badaniem naukowym w sensie wyjaśniającym. Jeżeli przez badanie naukowe rozumiemy przedsięwzięcie, które wychodzi od autorskiego problemu naukowego, osadza go w teorii, formułuje pytania lub hipotezy, dobiera taki schemat badania, aby je rozstrzygnąć, a następnie wnosi nową wiedzę wyjaśniającą, to raport typu „PISA 2025 Pols...

  Nie tylko socjologom  przyda się najnowsza monografia ks. prof. Janusza Mariańskiego, która dotyczy kluczowej kategorii w życiu społeczeństw postsocjalistycznych i późnokapitalistycznych. Autor dokonał analizy współczesnej polskiej myśli socjologicznej drugiej połowy XX wieku i pierwszych dekad XXI wieku, którzy zajmowali się kategorią godności ludzkiej.  Są to tacy uczeni, jak Maria Ossowska, Adam Podgórecki, Andrzej Grzegorczyk, Andrzej Kojder, Władysław Piwowarski, Krzysztof Kiciński i Piotr Sztompka. Badacze nauk społecznych mogliby uzupełnić ten zbiór o kolejnych socjologów, dla których godność jest jedną z fundamentalnych, bo autotelicznych wartości ludzkiego życia.    Wprawdzie fenomen godności  jest wpisany w najwyższe akty prawa niemalże każdego państwa na świecie, to jednak doświadczenia codziennego życia nie potwierdzają jej poszanowania i ucieleśniania w polityce publicznej, działalności gospodarczej, kulturowej, oświatowej czy nawet duchowej....

(źródło: Obraz wygenerowany przy użyciu ChatGPT (OpenAI) na podstawie koncepcji autora)   Poradnik Danieli Bartosiak "Kompetencje miękkie w sytuacjach kryzysowych. Jak rozwijać odporność psychiczną i umiejętności społeczne uczniów" (2026)  zapowiada znaczenie kompetencji miękkich, ale sam prezentuje kompetencje twarde. Nie widzę tu absolutnie odniesienia do realiów wewnątrzszkolnych.  Propozycje rzekomych warsztatów są pozorowaniem ćwiczenia czegokolwiek czy uwrażliwiania uczniów na cokolwiek, skoro sprowadzają się do zadań/problemów/pytań, na które uczniowie w ogóle nie chcieliby odpowiadać, skoro miałyby one być prowadzone przez ich nauczyciela lub gdyby dotyczyły innych nauczycieli, a może i własnego pseudowychowawcy. Zasadnicza sprzeczność całej publikacji ujawnia się w tym, że poradnik poświęcony jest rozwijaniu kompetencji miękkich, ale sam został skonstruowany w logice kompetencji twardych. Zamiast relacji, dialogu, zaufania, empatii i rzeczywistego współdziałania ...

    Staram się być coraz bardziej odpornym na sytuacje kryzysowe wynikające z upowszechniania przez Ośrodek Rozwoju Edukacji poradników dla nauczycieli i kadr kierowniczych szkół - jak im się wydaje - publicznych. Daniela Bartosiak przygotowała dla nich materiał szkoleniowy dla ratowników szkół XXI wieku, skoro funkcjonują one (...) w rzeczywistości naznaczonej skumulowanymi kryzysami: zdrowotnymi, społecznymi, informacyjnymi oraz geopolitycznymi. Niedawna pandemia, niestabilność międzynarodowa, przeciążenie informacyjne, dynamiczne zmiany technologiczne oraz rosnąca polaryzacja społeczna tworzą środowisko permanentnej niepewności. Zjawiska te wpływają bezpośrednio na kondycję psychiczną dzieci i młodzieży oraz na sposób funkcjonowania całej społeczności szkolnej. (...) W konsekwencji szkoła coraz częściej staje się przestrzenią pierwszego kontaktu z kryzysem psychicznym ucznia, a nauczyciel – pierwszą osobą reagującą na tę sytuację  (s. 6).  Może autorka tej publika...