Erasmusowa turystyka

 

Program Erasmus+ w części dotyczącej mobilności pracowników (Staff Mobility for Teaching — STA) jest programem dydaktycznym, nie badawczym. Jednym z jego celów jest przeprowadzenie zajęć akademickich w zagranicznej uczelni, z którą zostało podpisane stosowne porozumienie. Nie można pomijać w ocenie udziału w tym programie studentów, pracowników naukowych i administracyjnych, którzy mogą zdobyć nowe doświadczenie zawodowe, dydaktyczne, organizacyjne oraz podzielić się własnym profesjonalizmem w przyjmującej ich uczelni.

Wymogi formalne programu STA wynikają wprost z regulacji Erasmus+ KA131 i są wiążące dla wszystkich stron: pracownika, uczelni wysyłającej i uczelni przyjmującej. Polska przystąpiła do progra­mu Erasmus w 1998 r. Uczestniczyło w nim początkowo 46 uczelni, zaś wraz ze wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku liczba ta ulegała systematycznemu wzrostowi. 

W polskim systemie awansu akademickiego wyjazd dydaktyczny w ramach Erasmus+ nie jest zaliczany do dorobku naukowego wymaganego w postępowaniu habilitacyjnym czy w ubieganiu się o tytuł naukowy profesora. Habilitacja wymaga znaczących osiągnięć badawczych (monografia, cykl publikacji, granty badawcze), a nie godzin dydaktycznych za granicą. 

Odmiennie jest w niektórych postsocjalistycznych krajach europejskich, jak Czechy, Słowacja, Węgry, Bułgaria, gdzie mobilność dydaktyczna i publikacje o charakterze programowo-metodycznym są formalnym wymogiem awansu naukowego. Utożsamianie tych wzorów z polskimi wymaganiami awansu naukowego jest błędem interpretacyjnym.

Mieliśmy turystykę habilitacyjną na Słowację, a od pewnego czasu została przekierowana przez nielicznych jeszcze akademików do Bułgarii. Nie zwraca się jednak uwagi na zjawisko turystyki akademickiej przy okazji wyjazdów w ramach Erasmusa. 

W literaturze naukowej jest już szeroko opisywane zjawisko „turystyki akademickiej“ (academic tourism). Część jego badaczy wskazuje wprost, że niektórzy uczestnicy programu wybierają destynację wyjazdu kierując się atrakcyjnością turystyczną kraju lub miasta, nie zaś rankingiem akademickim czy potencjałem współpracy dydaktycznej czy organizacyjnej. 

W odniesieniu do kadry akademickiej polscy badacze z Politechniki Wrocławskiej (2022) postawili pytanie, na ile wybór destynacji STA wynika z kryteriów akademickich, a na ile z atrakcyjności turystycznej miejsca docelowego. Okazało się, że Erasmus staje się swoistego rodzaju organizatorem turystyki akademickiej, skoro w minimalnym stopniu przekłada się na zmiany w uczelni będącej podstawowym miejscem pracy badawczo-dydaktycznej. 

Sam fakt aktywności turystycznej w czasie wolnym podczas pobytu erasmusowego — zwiedzanie, restauracje, wycieczki — nie jest niczym niestosownym, o ile godziny dydaktyczne zostały zrealizowane zgodnie z Mobility Agreement. W ramach tego programu uczelnia przyjmująca daną osobę wypłaca ryczałt dzienny na pobyt i nie narzuca sposobu spędzania czasu poza godzinami zajęć. W świetle prowadzonych badań pojawia się wniosek, że w dużej mierze aktywność turystyczna zastępuje realizację akademickich celów. 

Warto zwrócić uwagę na korzyści wynikające z udziału w tym programie dla nauczyciela akademickiego i uczelni 

Dla nauczyciela	Dla uczelni
Rozwój kompetencji językowych i kulturowych	Budowanie sieci międzynarodowych partnerstw
Wzbogacenie warsztatu dydaktycznego	Podniesienie prestiżu i umiędzynarodowienia
Nawiązanie kontaktów naukowych	Możliwość realizacji wspólnych projektów
Doświadczenie w środowisku międzynarodowym	Wymiana dobrych praktyk akademickich