środa, 15 lutego 2017

Nauczycielu! Obudź się! Zaczynamy...


Program satyryczny pt. "WIELOKROPEK" należał w czasach mojej edukacji do bardzo popularnych. Zawsze zaczynał się od budzika i głosu "zegarmistrza": TELEWIDZU! OBUDŹ SIĘ! ZACZYNAMY.

Takim "zegarmistrzem" oddolnych innowacji w szkolnictwie publicznym drugiej dekady XXI wieku jest m.in. obecna dyrektor Szkoły Podstawowej Nr 81 w Łodzi (szkoły mojego dzieciństwa) - pani mgr Bożena Będzińska-Wosik. To ona obudziła wielu nauczycieli w kraju zarażając ich niejako ideą "budzącej się szkoły", która wprawdzie ma obce korzenie, ale nie to jest ważne, tylko chęć wykorzystania każdej dobrej myśli, impulsu, czyjegoś doświadczenia do stworzenia w szkole wyjątkowego miejsca tak dla dzieci, ich nauczycieli, jak i rodziców.


Kiedy natrafiłem w sieci na rozwiązania w jednej z płockich szkół podstawowych pomyślałem, że nareszcie odżywa w środowisku nauczycielskim klimat zmian, który miał miejsce na początku polskiej transformacji w latach 1989-1993. Chyba nauczyciele mają już dość ustalania przez centrum władzy na Al. Szucha 25,jak mają tworzyć kulturę szkoły, jak kształcić, ku czemu zmierzać itp.?

Powraca ruch oddolnych innowacji, zmian, być może w części mających charakter adaptacyjnych, a więc wprowadzanych w ramach tego, co można, co jest dozwolone, ale i wyraźnie transgresyjnych, wykraczających poza MEN-skie ramy biurokratycznych czy/i ideologicznych korekt.


Nauczyciele łódzkiej podstawówki inspirują do zmian, gdyż - jak piszą - Wiemy, że nic nie działa tak skutecznie jak dobry przykład, dlatego koncentrujemy się na wyszukiwaniu i rozpowszechnianiu najlepszych praktyk.

To, co moim zdaniem jest najważniejsze w wyspowych rozwiązaniach, to nie zobowiązywanie czy zachęcanie do naśladownictwa, odwzorowywania pomysłów czy konkretnych doświadczeń, ale to, co niezwykle trafnie sami określają jako dodawanie innym odwagi.

Tak jest. Czas przestać się bać, wyczekiwać na czyjeś przyzwolenie, podporządkowywać się nieustannie temu, co jest rzekomym "standardem". Mówiąc o dodawaniu odwagi nie uciekają w liberalną mrzonkę w stylu: "róbcie coś nowego, ale to nie jest nasz problem, jeśli natraficie na jakieś problemy", tylko wprost odwrotnie - komunikują "JESTEŚMY Z WAMI I DLA WAS":

"Wiemy, jak trudno jest być pierwszym w wytyczaniu nowych szlaków, dlatego oferujemy przynależność do budzącej się społeczności i pomagamy szkołom w wymianie doświadczeń."

Wspierając innych nauczycieli w rozwoju, nie mają na myśli formalnego, biurokratycznego podejścia do rozwoju zawodowego nauczycieli, do szczebli awansu i procedur, ale wyraźnie akcentują twórczość i niezależność, suwerenność i podmiotowość:


"WSPIERAMY W ROZWOJU . Wiemy, że dobre chęci do zmiany to nie wszystko i potrzebny jest jasny plan rozwoju, dlatego pomagamy w jego stworzeniu oraz realizacji."

Drodzy nauczyciele! Naprawdę żyjemy w wolnym kraju, o wątłej jeszcze demokracji, o silnie scentralizowanym systemie szkolnego nadzoru i dyrektywnej manipulacji politycznej, ale przecież w szkołach, klasach każdy jest u siebie, jak w domu. Minister edukacji nie zablokuje Waszych pomysłów, inicjatyw, nowych rozwiązań, bo, gdyby już bardzo chcieć poszukiwać dla nich asekuracji prawnej, to znajdziemy je w rozporządzeniu o innowacjach i eksperymentach.



Nie chodzi tu tylko i wyłącznie o zmianę przestrzeni fizycznej i jej estetyki, którą można - jak na zamieszczonych tu fotografiach - kopiować czy modyfikować, ale warto wypełnić szkołę duchem autentycznej radości bycia razem po to, by się uczyć i mieć z tego satysfakcję.

Nauczyciele nie muszą przychodzić do szkoły sfrustrowani tym, czego doświadczają w świecie dorosłych, ale mogą stworzyć swoim uczniom świat pełen nadziei, optymizmu, sensu zaangażowania, twórczego podejścia do zadań, radzenia sobie w komunikacji z innymi itd., itd.

Warto pokazać uczniom, że mamy własne pasje, zainteresowania, osobisty punkt widzenia na takie czy inne sprawy, a może pojawi się pomysł, by zburzyć wewnątrz szkoły system klasowo-lekcyjny i zacząć tworzyć w niej laboratorium czy eksperymentatorium wiedzy, doświadczeń i aktywnych form konstruowania wiedzy o świecie?

Nauczycielu, obudź się! Wielu już jest na jawie schola otium, a nie schola negotium.


(fotografie i logo ze stron SP Nr 81 i z Facebooka)

8 komentarzy:

  1. Czekam na ten wpis ponad 2 lata Panie Profesorze! I w końcu jest!Dziekuje, przywraca Pan nadzieje.

    OdpowiedzUsuń
  2. Może pora obudzić nauczycieli akademickich? Może jest szansa, by i oni przestali się bać?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Chyba anonimowy miał uśpionych, to trzeba było ich obudzić. My nie mamy z tym problemu.

      Usuń
    2. Super! Dobra wiadomość :)

      Usuń
  3. Chciałabym poznać Pana Profesora rozumienie pojęć: "klasa autorska", "ocenianie wspierające rozwój ucznia" -SPRZED 1999 roku i te WSPÓŁCZESNE.

    OdpowiedzUsuń
  4. Może Pani napisać na ten temat pracę doktorską. W kraju powstało ich już kilka, ale skoro interesują Panią moje teksty, to polecam:

    Śliwerska W., Śliwerski B., Edukacja w wolności, Oficyna Wydawnicza "Impuls", Kraków 1991 (II wyd. Kraków 1993).
    B. Śliwerski, Klasy autorskie w szkolnictwie publicznym. Rzecz o niedokończonej rewolucji, Miesięcznik "Wychowanie Na Co Dzień", 1993 nr 1-2, s.6 - 9
    B. Śliwerski, Kontrowersje oceniania w edukacji wczesnoszkolnej, Miesięcznik "Wychowanie na co dzień" 1994 nr 1-2, s. 21 - 23;
    B. Śliwerski, Kontrowersje oceniania w edukacji wczesnoszkolnej, Miesięcznik "Wychowanie na co dzień" cz.II. 1994 nr 3, s. 7-10.
    78) B. Śliwerski, O różnorodności oceniania w edukacji wczesnoszkolnej, "Życie Szkoły" 1994 Nr 8 s. 469 - 476.
    B. Śliwerski, Co dalej z klasami autorskimi w szkolnictwie publicznym? "Edukacja i Dialog" 1994 nr 9, s. 6-10.
    B. Śliwerski, Innowacje mikrosystemowe w edukacji wczesnoszkolnej. Od dysolucji systemu do osobowego samookreślenia, "Forum Oświatowe" 1994 nr 2, s.56 - 67.
    Śliwerski B., Wyspy oporu edukacyjnego, Oficyna Wydawnicza "Impuls", Kraków 1993 (wyd. II, 2008)
    B. Śliwerski, Łączenie klas czyli: Jak wylać dziecko z kąpielą, "Głos Nauczycielski" 1995 nr 49, s. 1, 8.
    Śliwerski B., Edukacja autorska, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 1996, (wyd. II, 2008)
    B. Śliwerski, Z koła zamachowego - zamach na innowacje, "Edukacja i Dialog" 1996 nr 2, s. 19 - 32
    B. Śliwerski, Gdy nauczyciel odchodzi..., Głos Nauczycielski 1996 nr 8, s. 11
    B. Śliwerski, Recepcja edukacji autorskiej, Edukacja i Dialog 1996 nr 9, s. 24-31
    B. Śliwerski, Szkoły z własnym profilem, Edukacja i Dialog 1997 nr 3, s. 34-38.
    B. Śliwerski, Aporia oceny zachowania uczniów, „Edukacja i Dialog” 1997 nr 8, s. 10-16.
    B. Śliwerski, Ocena opisowa w edukacji szkolnej, „Edukacja i Dialog” 1997 nr 8, s. 24-27.
    Śliwerski B., Jak zmieniać szkołę? Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 1998 (wyd. II, 2008)
    B. Śliwerski, Integralne ocenianie uczniów w Szwajcarii, Nowa Szkoła 1998 nr 1, s. 28-35
    Śliwerski B., Edukacja pod prąd, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001, (wyd. II, 2008)
    Śliwerski B., Program wychowawczy szkoły, WSiP, Warszawa 2001
    Śliwerski B., Problemy współczesnej edukacji. Dekonstrukcja polityki oświatowej III RP, Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009
    B. Śliwerski, Edukacja autorska a edukacja toksyczna. Szanse i zagrożenia dla reformowania oświaty na szczeblu gminy [w:] Szkoła: Edukacja - dialog - partnerstwo, pod red. J. Kropiwnickiego, Wydawnictwo Nauczycielskie Jelenia Góra 1998, s. 45- 62
    Śliwerski B., Pedagog jako autor w humanistyce, Kultura i Edukacja 2011 nr 2, s. 225-248
    Śliwerski B., Polityczne uwarunkowania „bolszewizmu” w etatystycznej polityce oświatowej III RP , Horyzonty Wychowania 2015, vol. 14, No. 31, s. 15-47

    OdpowiedzUsuń
  5. Bardzo zależy mi na poście traktującym o pedagogice Montessori. A najbardziej marzę o krytycznym studium tej mody edukacyjnej. (Przyłapany na oporze 23-letni nauczyciel po gdańskiej pedagogice)

    OdpowiedzUsuń
  6. Proszę napisać więcej, bo nie wiem , w czym rzecz.

    OdpowiedzUsuń