niedziela, 5 lutego 2017

Kolejne źródła do badania ruchu harcerskiego w Polsce


Mamy "bombę wydawniczą", bowiem ukazał się kolejny zbiór hiperaktywnej badawczo i archiwistycznie pani dr Katarzyny Marszałek z Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Mam tu na uwadze wydany właśnie Wybór źródeł do dziejów Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej , który jest jednym z kluczowych etapów pracy naukowo-badawczej historyka wychowania i oświaty.

Redaktor tomów uczyniła tym razem przedmiotem swoich zainteresowań poznawczych harcerstwo alternatywne. Nie ma rzetelnych badań historycznych bez kwerendy źródeł, nie tylko w archiwach państwowych czy zbiorach prywatnych, o ile takowe są dostępne, ale także urzędowych publikacji i specjalistycznych czasopism.

Niniejszy zbiór dokumentów jest kontynuacją wcześniejszej edycji źródeł do dziejów Związku Harcerstwa Polskiego. Tym razem uczona, a zarazem instruktorka harcerska, udostępnia czytelnikom materiały fundamentalne dla zrozumienia (na podstawie oficjalnych stanowisk, uchwał, regulacji normatywnych) genezy i ewolucji Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej.

Jest to o tyle ważne, że ruch harcerski doświadczył dzięki I fali rewolucji „Solidarności” lat 1980-1989 pluralizmu i otwarcia się na zróżnicowanie nie tylko aksjonormatywne własnych rozwiązań organizacyjnych i metodycznych, ale także na alternatywne pedagogie harcerskie , które w mniejszym lub większym zakresie nawiązują do początków i przesłanek światowego ruchu skautowego.

Konieczne jest zatem uświadomienie członkom różnych organizacji harcerskich w naszym kraju, pedagogom, wychowawcom, nauczycielom czy działaczom organizacji społeczno-wychowawczych i opiekuńczych, że każda społeczność socjalizująca i wychowująca ma prawo do swojej odmienności, różnicy, której zakres wyznaczają odpowiednie regulacje i wynikające z nich zobowiązania wobec wszystkich ich członków – tak tych najmłodszych, jak i ich wychowawców w instruktorskich mundurach.


Takie źródła powinni koniecznie przeczytać dyrektorzy szkół publicznych i niepublicznych, w których lub przy których albo poza którymi ich uczniowie są zaangażowani w proces samowychowania i autoedukacji harcerskiej. Znajdą tu założenia harcerstwa, które są zapisane właśnie w organizacyjnych dokumentach. Kulturoznawczy poznają wiedzę na temat tego, jak zmieniał się w toku ponad 30 lat ruch harcerski i kultura zachowań oraz postaw jego członków.

Mamy tu przecież do czynienia nie tylko ze zmieniającymi się formami organizacyjnymi, nastawionymi na konkretne działania w świecie intrapsychicznym, społecznym i przyrodniczym, ale także z nasycaniem procesów samowychowawczych symboliką i parcjalnymi zmianami jej znaczeń. Nauczycieli i nadzór pedagogiczny szkół powinni wiedzieć, jakim czynnikom osobotwórczym poddawani są poza szkołą przez nieprofesjonalnych wychowawców ich uczniowie, podopieczni.

Warto odnaleźć wspólnotę sensów i nawiązywać do ich źródeł oraz przejawów także w procesie dydaktyczno-wychowawczym szkoły. Szkoła nie powinna izolować się od harcerstwa niezależnie od tego, czy jego członkami są uczniowie z ZHP czy ZHR, gdyż dla nauczycieli wiedza o przesłankach wychowawczych tych organizacji i kulturze instruktorskiej. Ta instytucja powinna być też zachętą do nawiązywania z nimi współpracy i włączania ich w sytuacje edukacyjne (w szkole lub poza nią, w harcerstwie czy w środowisku rodzinnym uczniów), które skutkować będą większą trwałością pożądanych zmian w osobowości dzieci i młodzieży.

Dla studentów pedagogiki społecznej ten zbiór jest znakomitym wsparciem w zrozumieniu specyfiki wychowawczej środowisk, które mają swoje tradycje i kulturę organizacyjną. Dzięki tym źródłom może powstać wiele interesujących prac badawczych i tym samym dyplomowych o charakterze komparatystycznym, monograficznym czy historycznym.

Podziwiam ogrom pracy, jaką musiała włożyć w przygotowanie tych tomów Katarzyna Marszałek, bowiem odsłania czytelnikom czystość źródeł, które czekają na kolejne odczytania, interpretacje czy analizy poprzeczne lub historyczno-problemowe.

Gratuluję Oficynie Wydawniczej „Impuls” podjęcia się edytorskiego zadania, którego wartość w połączeniu z reprintami dotychczas w większości nieznanych współczesnym Polakom publikacji wybitnych postaci ruchu skautowego i harcerskiego okresu II Rzeczypospolitej – pod tytułem „Przywrócić pamięć” – stanowią obowiązkową już biblioteczkę dzieł zachowujących nie tylko w pamięci społecznej, ale i oświatowej, naukowej i publicystycznej wiarygodność harcerskiego ruchu w naszej Ojczyźnie.

4 komentarze:

  1. Szanowna Pani Doktor, Droga Kasiu,
    serdeczne gratulacje - kolejny przykład jak pasja połączona z pracowitością przynosi znakomite rezultaty! Chyba wiem na KIM się wzorowałaś :-)
    A. Korzeniecka - Bondar

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Szanowna Pani Doktor, Życzliwa i Serdeczna Alu:)
      Na Was wszystkich spotkanych w czasie mojej wędrówki, a zwłaszcza uczestniczkach i uczestnikach Letnich Szkół Młodych Pedagogów. Którzy zarażali i zarażają pasją, pomagają w różnych perypetiach i tworzą niesamowitą wspólnotę. Dziękuje :)

      Usuń
  2. Szanowna Pani Doktor, Droga Koleżanko, Kasiu,
    serdecznie gratulujemy. Twoja pracowitość, rzetelność naukowa i pasja harcerstwa są dla nas wzorem.
    Cieszymy się wspólnie z Tobą z kolejnej wspaniałej publikacji - opiekun naukowa, członkinie i członkowie Zespołu Samokształceniowego i Samopomocy Koleżeńskiej Doktorów przy KNP PAN

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Szanowne Koleżanki i Koledzy. Dziękuje za gratulacje i miłe słowa:) Bez NASZEGO Zespołu "samokształcenia i wsparcia", dyskusji, możliwości doskonalenia warsztatu pod okiem, a raczej sercem Mistrzyni Prof dr hab. Marii Dudzikowej nie byłoby tych publikacji. To dzięki Wam przetrwałam kolejne zmiany miejsc zatrudnienia. I widziałam sens w dalszych badaniach, mimo wszystko... Dziękuje :)

      Usuń